53. Hercegnovski zimski salon

Hercegnovski  zimski salon otvoren je u četvrtak, 6. februara 2020. godine, u Gradskoj galeriji “Josip Bepo Benković”. Tema ovogodišnjeg salona je EMPATIJA, pa je iz tih razloga moto izložbe “Svijet bi bez empatije bio hladno i čudno mjesto”. 53. Hercegnovski likovni salon ima međunarodni karakter, jer pored 19 autora iz Crne Gore ovog puta učestvuju i četiri iz Slovenije.

Učesnici Salona su : Nika Autor, Krsto Andrijašević, Anka Burić, Ilija Branko Burić, Jakša Ćalasan, Maja Hodošček, Milica Janković, Maša Jovović, Novica Kovač, Gordana Kuč, Tanja Markuš, Ana Matić, Jovan Milošević, Lidija Nikčević, Teodora Nikčević, Andreja Kulundžić, Jelena Pavićević, Tomo Pavićević, Ivanka Vana Prelević, Škart, Jovana Vujanović, Tijana Vujović, Zoran Živković.

U katalogu koji prati izložbu nalaze se dva teksta koje su napisale kustoskinje Ljiljana Karadžić i Bojana Piškur. Ljiljana Karadžić je selektorka umjetnika iz Crne Gore, a Bojana Piškur umjetnika iz Slovenije.

Prenosimo njihove tekstove integralno:
“Tema ovogodišnjeg salona je empatija koja nam je čini se, danas, zbog komplikovanog, hladnog i otuđenog svijeta u kome živimo, potrebnija nego ikad. Empatija se u modernim leksikonima definiše kao sposobnost da se emocionalno razumije šta Drugi doživljava, ali je zapravo pojam iz estetike Teodora Lipsa s početka XX vijeka, i prvobitno se odnosila na projektovanje osjećanja na predmet posmatranja, odnosno na uživljavanje u umjetničko djelo ili prirodu. Tokom vremena je počela da gubi svoj izvorni, uzvišeni smisao i postala je dio popularne kulture zahvaljujući psihologiji i masovnoj upotrebi pojma. Iako je pretjerano rabljena kao pojam i često lišena suštinskog značenja, empatija je, uz svjesni rizik skliznuća u patetiku i opšte mjesto, zbog selektorkine vjere u njenu djelotvornost, odabrana kao zajednički imenitelj radova pozvanih umjetnika.

Empatija, solidarnost, otvorenost, ranjivost, zainteresovanost za Drugog, nasuprot samodovoljnosti, rigidnosti i predrasudama mogu se, više ili manje vidljivo uočiti kod svih autora koji u svoje koncepte unose puni emocionalni, intelektualni, iskustveni i etički angažman. U njihovim preokupacijama i istraživanjima detektuju se orjentisanost i kritičnost u odnosu na savremenost. Nekada je ta kritičnost utišana, situirana u fluidnom, delikatnom međuprostoru između istraživanja u autonomnom polju umjetnosti i fenomenoloških i ontoloških interesovanja za različite aspekte života, a nekada glasna, sa vjerom u mogućnost političke efikasnosti. Dilema bezbjednost ili sloboda, u ovom vremenu više nego aktuelna, čini se da nije svojstvena pozvanim umjetnicima.
Ako bezbjednost u umjetnosti znači ućvršćivanje u stečenim pozicijama, kretanje u okvirima potvrđenih poetika i „lijepih tema”, a sloboda permanentno trošenje sebe i pucanj u neizvjesno, njihov izbor je sloboda, jer donosi zadovoljstvo promjene, neočekivanog, novootkrivenog. Sa dubokim saosjećanjem umjetnici se hvataju u koštac sa različitim fenomenima i problemima današnjice, poput pitanja migranata, radničkih prava, kulture sjećanja, ekologije, nestabilnosti identiteta i krhkosti tijela, trivije medijske i tehnološke ikonosfere. Koriste različite izražajne modele, od onih koji su u funkciji indirektnog, subverzivnog prikazivanja aktuelnog društvenog miljea i hipokrizije, pa do onih pomoću kojih se okreću, eskapistički i introspektivno svojim svjetovima kao utočištima u samoodbrani od iscrpljujuće, nerazlučive mješavine senzacionalističkog i beznačajnog koju nameće stvarnost. Umjetnike ne pokreću ideje o sveopštoj rekonstrukciji svijeta, koje su bile karakteristične za modernizam, već želja da se pronađu efikasni modeli djelovanja u okviru postojeće realnosti, u svojim okruženjima i zajednicama. Baveći se relacionom sferom, da se poslužimo terminom Nikolasa Burioa, autori naizgled malim, ali učinkovitim intervencijama pokreću istinski društveni projekat.

Hercegnovski salon, jedna od najstarijih likovnih manifestacija na prostoru bivše Jugoslavije, a svakako u Crnoj Gori najstarija, ukazuje na kontinuitet i dugo trajanje uprkos različitim izazovima, pa obavezuje na dodatne napore sve aktere kako bi se profilisao kao važna regionalna / internacionalna izložba koja prevazilazi revijalne i nacionalne okvire, tim prije što takvih događaja u našoj sredini nema. Nekoliko prethodnih izdanja salona, zahvaljujući entuzijazmu selektora i organizatora, uspostavilo / vratilo je regionalni karakter pozivajući umjetnike iz susjednih država, a ovogodišnji salon je napravio kvalitativni pomak pozivajući slovenačku kustoskinju Bojanu Piškur kao selektorku umjetnika iz Slovenije. Promišljanja struke, rekonceptualizacija i ozbiljna strateška podrška mogu učiniti salon još vidljivijim i značajnijim. Neka 53. Hercegnovski salon bude poziv i povod razgovorima na tu temu.”

Ljiljana Karadzić


“Umjetnici: Nika Autor, Maja Hodošček, Andreja Kulunčić, Ibrahim Ćurić, Said Mujić, Osman Pezić i udruženje Škart -izbor iz Slovenije za 53. Zimski salon – u svojim su radovima prvenstveno usredsredeni na sljedeće teme: rad i radni odnosi, rad migranata i migracije.

Tokom protekle decenije i po, mnogi umjetnici u Sloveniji usmjerili su pažnju na transformacije rada i radnih odnosa; ne samo u statusu umjetnika u kulturi i pitanju stvaranja uslova u kreativnom poslu, već prevashodno -u samom radu. Fleksibilnost radnih sati, kao i nesigurnost koja uključuje manjak socijalnog i zdravstvenog osiguranja, samo su neki od faktora koji duboko utiču na stil života. Iako još uvijek postoji sloboda kreativnosti u umjetničkom stvaranju, opadanje materijalnih uslova i smanjenje kontrole pri reprodukciji sopstvenih ideja, znanja, i radova učinili su da umjetnici prave kompromis sa kapitalom. Jog jedno pitanje koje mnogi „angažovani” umjetnici postavljaju tiče se odgovornosti kulturnih radnika u ovakvoj situaciji? Kako postići da obične reči imaju stvarni politički uticaj? Solidarnost ili njen manjak je nešto što je razmatrano na mnogim debatama širom Slovenije naročito od 2015. kada su migranti počeli da stižu u Sloveniju.

Umjetnici izabrani za Zimski salon politički su svjesni ljudi koji prevazilaze „sigurne” granice umjetničkog sistema usvajanjem metoda angažovanih procesa ill ko -istraživanja njihovog rada. Njihov posao nije uvijek lak za posmatranje, ali je važan, ne samo za razumijevanje procesa eksploatacije koja se odigravala u neoliberalnom kapitalizmu, već i zbog duboke kritike nepravde, kao i potencijala mobilizacije.

Nika Autor istražuje teme marginalizacije, poput radnika migranata, politike azila i potiskivanja skorije istorije. Njen film U zemlji medvjeda iz 2012. bavi se slovenačkim građevinskim sektorom koji je u jednom trenutku zapošljavao više od 70 000 stranih radnika, a propao tokom krize 2008. godine, ostavivši za sobom dugove, zaustavljanje gradevinskih djelatnosti i iskorišćene i neplaćene radnike. Zapošljavani radnici uglavnom su stizali iz zemalja bivše Jugoslavije, većina među njima iz Bosne i Hercegovine. U Razglednicama, autorka predstavlja zbirku dokumenata Nacionalne arhive RTV Slovenija sačinjenu od medijskih izvjštaja o migrantima iz perioda 2001 -2008. godine, te kako su te slike -kroz način nastanka i montiranja -uticale na kriminalizovanje ili, pak, viktimizovanje migranata. Projekat Radnici bez granica čiji su autori Andreja Kulunčić, lbrahim Ćurić, Said Mujić i Osman Pezić ističe eksploataciju građevinskih radnika iz bivših jugoslovenskih republika u Sloveniji 2008. U videu iz 2010. Obećana zemlja, snimljenom tokom spremanja zajedničkog obroka sa komšijama -građevinskim radnicima iz bivših jugoslovenskih republika, Maja Hodošćek predstavlja ne samo problem eksploatacije radnika migranata, već i naš stav prema njima i strancima uopšte. Udruženje Škart, u periodu 2013 -2015. godine, radilo je sa tražiteljima azila u centru za azil pored sela Bogovađa u Srbiji. Ono što su stvorili bile su mape putovanja migranata kroz činjenice i jednostavne crteže, sa ciljem da privuku pažnju na manjak humane politike azila u Evropi.”

Bojana Piškur


DIO IZLOŽENIH RADOVA

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


four × 2 =