Herceg Novi – Izložba Josipa Bepa Benkovića

 

Galerija Josip Bepo Benkovic - logo

 
 

U četvrtak, 19. maja 2016. godine, u 20h, u Herceg Novom, otvara se izložba Josipa Bepa Benkovića povodom 110 godina rođenja umjetnika i 50 godina osnivanja galerije.

 

U katalogu koji prati ovu izložbu, Jasmina Žitnik, istoričar umjetnosti je napisala sljedeće:
“U godini obilježavanja 110 godina od rođenja Josipa-Bepa Benkovića i 50 godina od ideje o osnivanja galerije koja nosi njegovo ime, odlučila sam da napišem nekoliko riječi o Benkoviću,umjetniku i antifašisti, poligloti, sportisti i revolucionaru, ukratko jednoj energičnoj i svestranoj ličnosti koja sigurno ne zaslužuje zaborav kojem smo kao društvo tako skloni. Ono što je više puta bilježeno o Josipu-Bepu Benkoviću jeste njegova kratka biografija po kojoj je rođen u Zadru 1. novembra 1906 godine, u Makarskoj je završio osnovnu i građansku školu, a poslije smrti oca 1921. sa majkom i dvije sestre se nastanio u Herceg Novom u kući svog đeda Eduarda Sagera. Nižu gimnaziju je završio u Herceg Novom, a višu u Kotoru gdje je i maturirao 1927/1928. Potom ide u Beograd gdje uporedo završava prava i umjetničku školu u klasi profesora Ljuba Ivanovića. Govorio je italijanski, ruski, francuski i njemački jezik. Sa Andrejevićem Kunom, Mirkom Kujačićem, Borom Baruhom i drugim, formira umjetničku grupu „Život“. Pisao je za tada progresivne časopise „Stožer“ i „Naša Stvarnost“. Jedan je od prvih organizatora naprednog radničkog pokreta u Herceg-Novom gdje je aktivno sarađivao sa URS-om. U Beogradu je vrlo aktivno učestvovao u radu napredne omladine na univerzitetu i u sindikatima. Tu ga je zatekao rat gdje je po zadatku KPJ radio u ilegali. Bio je sekretar partijske ćelije i član reonskog komiteta za grad Beograd. Od strane specijalne policije 1942 godine raspisana je potjernica za njim. Nakon devet mjeseci, decembra 1943, bio je ranjen i uhapšen. Poslije dva mjeseca mučenja u specijalnoj policiji, prebačen je u logor na Banjici gdje je, kao rodoljub i antifašista, strijeljan u noći između 18. i 19. februara 1943 godine.
Pišući ovaj tekst razmišljala sam o dvije stvari, o odnosu borbe kroz umjetnost i borbe oružjem i žrtvom, kao i o nadživljavanju, ljudski život vs. umjetničko djelo. I najveće umjetničko djelo je uništivo i propadljivo kao i ljudski život, i odgovornost budućih generacija je da ga prepoznaju i čuvaju. Benković je vjerovao u ideale revolucije i NOB-a i borio se onako kako je tada jedino i mogao, dok je svijet umjetnosti čuvao za sebe, i ostavio nama, budućim generacijama u naslijeđe.
Josip-Bepo Benković je bio veoma senzibilna umjetnička duša, što takođe nalazimo među redovima istoričara umjetnosti. Iza sebe je ostavio veliki opus radova, slijedeći istodobno pravila akademskog umjetničkog obrazovanja i svoje nastojanje da ostvari sopstveni „zvuk“ u djelima i da u pogledu likovnog stvaranja sustigne savremene tokove u umjetnosti svoga doba.
Kada se sagleda Bepovo umjetničko zavještanje, začudimo se izostanku tj. manjku djela na temu socrealizma (uglavnom mali formati i skice) i velikoj posvećenosti ovog umjetnika ljudskoj figuri nježne, tamnije i intimističke vibre. Benković je bio umjetnik dinamičnog izraza; nekada bi dovršavao sliku do idealne potpunosti, a drugi put bi oslobađao ruku i nemirnom linijom davao karakter motivima, ostavljajući utisak brzine, spontanosti, ekspresivnosti. Sačuvan je priličan broj njegovih crteža. Po duhu i interesovanjima, crteži su bliski Benkovićevim slikama i pretežno su rađeni olovkom ili ugljenom, a u manjem broju crvenom kredom ili tušem. Protežu se od ranijih djela, u kojima se tek naslućuje lični izraz, do zrelih ostvarenja, od krokija i skica do kompletnih, detaljnih studija. Među njima ima onih koji su nastali u svrhu vježbe (crteži ruke), raznih portreta i studentskih radova kojima je tema muški/ženski akt. U portretima se ogleda zapažanje ne samo detalja fizionomije, već i duha, karaktera, kao i „hvatanje“ ekspresije lica u nekom trenutku. Neki crteži imaju gotovo karakter žanra (žena koja plače, žena koja se češlja).
Od 1966. godine, kada je osnovana galerija sa imenom Josipa Benkovića, priređene su tri veće izložbe u njegovu čast u matičnoj galeriji: izložba crteža-studija ovog umjetnika 1985. godine, izložba slika i crteža Josipa-Bepa Benkovića i Ivana Lučeva o tridesetom rođendanu galerije 1996 godine, izložba njegovih radova povodom 40-godišnjice galerije i 100-godišnjice rođenja umjetnika 2006. godine, kada je izdata dopisnica i prigodni poštanski žig. Danas se Bepovo ime može naći na tri spomen ploče u Beogradu: u ULUS-ovom paviljonu, u Glavnoj pošti i na mestu gde je nekada bila organizacija Botić”.

Svojim testamentom Ana Benković, majka Josipa Benkovića, svu svoju pokretnu i nepokretnu imovinu ostavlja Opštinskom udruženju Saveza boraca NOR-a u Herceg Novom. Na dan 15. decembra 1966. godine, poslije zatvaranja Umjetničke škole u Herceg Novom, umjetnici i dobronamjerni građani osnivaju umjetničku galeriju pod okriljem Saveza boraca. Galerija dobija naziv po Josipu Bepu Benkoviću. Ova godina se uzima kao godina osnivanja galerije koja je praktično počela sa radom organizovanjem I Hercegnovskog zimskog salona februara 1967 godine.