Izdavačka djelatnost Nikšićkog pozorišta nedavno je objavila novi, 35–i broj časopisa „Pozorište“. Jubilarni broj časopisa objavljen je mjesec i po ranije od uobičajenog termina zbog obilježavanja stotinu trideset pet godina pozorišne tradicije u Nikšiću i dvije decenije od obnavljanja Nikšićkog pozorišta. Zbog toga je ovaj broj časopisa tematski posvećen istoriji dramske umjetnosti ne samo u Nikšiću, već u Crnoj Gori, budući da se kontinuitet crnogorskog pozorišnog stvaralaštva  vezuje sa izvođenje nikšićke “Slobodarke” (16. februar, 1884.) i mjesec i po dana ranije – 2. januara praizvedbe “Balkanske carice” na Cetinju. Pored naslova koji govore o bogatoj pozorišnoj istoriji na crnogorskom prostoru, na stotinjak stranica, „Pozorište“ objavljuje i aktuelne informacije o najnovijoj produkciji teatarskih kuća u Crnoj Gori, temat o stvaralaštvu Živka Nikolića i dramu „Savršeno loš dan“, Jelene Lele Milošević. Kao poklon čitaocima štampana su i reprint izdanja tri prva broja časopisa iz 1956.godine.

Njegujući kulturu sjećanja kao obavezujući civilizacijski kod, u tekstu Magija teatra objavljena je trinaestoipodecenijska hronologija pozorišnog života u gradu podno Trebjese, sa svim njegovim kontinuitetima i diskonuitetima, usljed ratnih sukoba i bespravednog administrativnog gašenja Narodnog pozorišta u Nikšiću sredinom minulog vijeka. Poznati crnogorski reditelj Blagota Eraković, koji je modernizovao crnogorsku pozorišnu scenu, u autorskom tekstu Narodno pozorište – lijepa uspomena, pored sjećanja na uspješan rad tog Teatra u Nikšiću, govori o pogubnosti odluke o njegovom gašenju. Eraković piše i o posljedicama ukidanja pozorišta u još četiri grada: Cetinju, Kotoru, Pljevljima i Podgorici i njihovom sjedinjavanju u tadašnje Titogradsko, današnje Crnogorsko narodno pozorište. Još jedno poznato crnogorsko i jugoslovensko rediteljsko ime – Nikola Vavić, u formi intervjua, govori slikovito o počecima svoje karijere u Narodnom pozorištu u Nikšiću, gdje je radio kao reditelj i direktor drame. Akademik Sreten Perović objavljuje tri naslova iz svoje knjige „Crnogorci na sceni“. U naslovu Patrija i teatrija, Perović studiozno piše o razvoju scenske umjetnosti u Crnoj Gori. Čitaoci iz tog teksta mogu saznati da su neki oblici scenskog izražavanja na ovim prostorima bili prisutni još u helinističkom dobu. O razvoju pozorišta u Crnoj Gori kroz vjekove, od prapočetaka do damas piše i publicista Luka I. Milunović, pozivajući se na materijalne dokaze (arheloška nalazišta u Crvenoj stijeni – frule, maske glumca i … u Duklji i Risnu, što govori da je neki vid scenske umjetnosti bio prisutan još u doba stare Grčke i Rimskog carstva.  Akademik Sreten Perović piše o Narodnom pozorištu u Kotoru i Pljevljima, koja su osnovana nakon Drugog svjetskog rata i koja su kao takva radila sve do njihovog gašenja početkom druge polovine minuolog vijeka. U Pljevljima danas nema pozorišta i ono je samo u snovima Pljevljaka. Kotor, iako ima najdužu pozorišnu tradiciju u Crnoj Gori (Francuzi su za vrijeme okupacije, 1860. otvorili Pozorište u Kotoru i to je najstarije pozorište na Balkanu, starije od onog na Hvaru), takođe, nema pozorište. U tom drevnom gradu postoji već decenijama poznati Festival pozorišta za djecu. Projekat za osnivanje pozorišta u Kotoru je urađen, ali se od toga nije mnogo odmaklo. U Bijelom Polju pozorišni život se, pod okriljem amaterizma odvijao od početka XX vijeka sve do prije dvije godine, kada je u tom gradu na obali Lima osnovano Pozorište, producentskog tipa, koje radi u sklopu tamošnjeg Centra za kulturu. Teatrolozi i publicisti u svojim autorskim tekstovima ukazuju na neophodnost osnivanja pozorišta u gradovima u kojima je ono postojalo.

Ove godine navršavaju se tri decenije od produkcije „Iskušavanje đavola“, zadnjeg igranog filma iz bogatog opusa režisera Živka Nikolića. Profesor dr Zoran Koprivica u tematu, naslovljen Stvaralaštvo Živka Nikolića, piše o Nikoliću kao reditelju jedinstvene poetike i estetike.

U informacijama o aktuelniostim iz crnogorskih pozorišnih kuća, časopis je najavio premijeru predstave „Čekajući Godoa“, u Crnogorskom narodnom pozorištu. Gradsko pozorište priprema novi projekat za Večernju scenu, „Kozocid“, autorke i rediteljke Vide Ognjenović. U Kraljevskom pozorištu Zetski dom nedavno su počele probe na novom komadu, koji se radi po motivima Čehovljeve „Tri sestre“.

U ovom broju „Pozorišta“ kao poklon čitaocima objavljeno je reprint izdanja tri prva broja časopisa „Pozorište“, u kojima se čitaoci mogu upoznati sa bogatstvom pozorišnog stvaranja sredinom minulog vijeka, kao i fantastične kritičke note šekspirologa Huga Klajna i poznatog glumca, dramskog pisca i reditelja Veljka Mandića.

          Časopis “Pozorište” je jedina publikacija te vrste u Crnoj Gori i jedna od rijetkih u zemljama regiona. Prvi brojevi ovog časopisa objavljeni su u Narodnom pozorištu u Nikšiću, 1956. godine. No, kako je ubrzo krenula priča o ukidanju pozorišta u Crnoj Gori i njihovom sjedinjavanju u tadašnje Titogradsko, današnje Crnogorsko narodno pozorište, časopis je podijelio sudbinu matične scene. Uprava Nikšićkog pozorišta 2006. godine obnovila je časopis “Pozorište” i Međunarodni festival glumca i od tada do danas iz štampe su izašla 32 broja, imajući u vidu da je nastavljen kontinuitet iz 1956.godine.

Časopis je projekat Nikšićkog pozorišta, ali po svojoj uređivačkoj koncepciji on je nacionalnog zanačaja, budući da afirmiše crnogorsko dramsko stvaralaštvo, ali je ujedno i čuva od zaborava kao jedinu živu umjetnost.

Uređivačka koncepcija te specijalizovane periodične publikacije (četiri broja godišnje, odnosno u toku jedne pozorišne sezone), počiva na informativnoj, afirmativnoj i edukativnoj ulozi. Kroz informativni segment, časopis redovno informiše čitaoce o svim važnim pozorišnim događajima u Crnoj Gori i nerijetko u regionu kroz gostujuću produkciju. Njegov afirmativan značaj ogledala se  u tome što afirmiše stvaralaštvo dramskih umjetnika, ali i stvaralaca drugih vidova umjetničkog izražavanja, čija djela pozorište subilimira kroz svoju produkciju. Afirmatvnost ove specijalizovane publikacije vidljiva je i iz segmenta „Nove drame“, u okviru koje se objavljuju dramski tekstovi manje afirmisanih i neafirmisanih dramskih pisaca iz Crne Gore (studenata FDU, koji su zahvaljući objavljenim dramama u časopisu „Pozorište“ u mogućnosti da upišu master studije po završetku osnovnog studija). Edukatvna karakteristika časopisa proizilazi iz naslova u kojima se objavljuju stavovi dramskih umjetnika, kritičara, teatrologa i akademskih profesora FDU iz Cetinja i drugih univerzitetskih centara regiona. Edukativnost časopisa vidljiva je i u dijelu njegovog sadržaja koji je u kontinuitetu rezervisan za dramsko stvaralaštvo za djecu i mlade, sa akcentima o njegovom značaju za taj dio publike. Kao posebno važan segment u radu redakcije „Pozorišta“ i njegove uređivačke koncepcije je realizacija zacrtane ideje o informativnom umrežavanju institucija kulture, u prvom redu pozorišta, a sve u cilju međuinstitucionalne, odnosno produkcijske saradnje, čime se pospješuje brža razmjena programa, zbližavanje umjetnika, njihovo upoznavanje, razmjena mišljenja, ideja i stavova. Časopis je značajan za prezentaciju crnogorske pozorišne produkcije van njenih granica, jer se u elektronskoj verziji distribuira svim važnim pozorišnim kućama u državama regiona.

Časopis „Pozorište“ je značajan  i sa teatrološko – teatrografskog aspekta, jer se jedan dio sadržaja  svakog drugog broja odnosi na naslove iz teatrologije i teatrografije, čime doprinosi naučno-publicističkoj prezentaciji pozorišne produkcije. Kroz saradnju sa teatrima, teatrolozima i univerzitetskim profesorima FDU sa Cetinja i iz većih centara sa prostora nekadašnje Jugoslavije, časopis objavljuje teatrološke stavove, eseje, osvrte i komentare na aktuelnu produkciju, a bilježi se, u cilju njegovanja kulture sjećanja, naslovi o dramskim umjetnicima i drugim stvaraocima koji su svojim opusom obilježili vrijeme i epohu u kojem su živjeli i stvarali.

Zahvaljujući časopisu „Pozorište“, odnosno Izdavačkoj djelatnosti, Nikšićko pozorište pridružilo se crnogorskim pozorišnim kućama u afirmisanju dramskog stvaralaštvana ovim prostorima. Projekti izdavačke djelatnosti Nikšićkog pozorišta i drugih crnogorskih pozorišta u državi značajne su ne samo zbog  njegovanja dramske umjetnosti i njene afirmacije, već i čuvanju bogate pozorišne tradicije u našoj državi, budući da još uvijek nemamo specijalizovane ustanove za tu oblast, odnosno nacionalni pozorišni muzej ili institut. Na taj način, sa jedne strane, dramska umjetnost čuva se od zaborava i protoka vremena, a sa druge – na najbolji način ona se približava publici, što je krajni cilj teatarske produkcije i dramske umjetnosti.

Prilog pripremila:
Slava Marojević

 

Tagovi: , , , , , ,

 
 

Kalendar

June 2019
M T W T F S S
« May    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930