OKF – Knjiga poezije „Pjesme profane, pjesme sakralne“

 

 

Knjiga poezije „Pjesme profane, pjesme sakralne“ makedonske pjesnikinje Katice Ćulavkove, objavljena je u izdanju Otvorenog kulturnog foruma sa Cetinja i Crnogorskog društva nezavisnih knjiženika. Poeziju je sa makedonskog poreveo Duško Novaković. Izdavač knjige je Milorad Popović, a urednica Dragana Tripković. Likovna urednica je Suzana Pajović.

 

 

Za ovo izdanje pogovor naslovljen kao „Pjesničke epifanije Katice Ćulavkove“ pisao je Vladimir Martinovski. On kaže da nam je svima, nesumnjivo, poznato drevno stvaralačko geslo: „Nullas dies sine linea“ (ni dan bez retka). „Nedavno je, predstavljajući akademika Katicu Ćulavkovu članovima Filozofskog društva Makedonije, profesor Ivan Džeparoski s pravom istakao da bi za nju (kao stvaralačku ličnost) mogla da se odnosi i deviza: „Nijedne godine od života bez objavljene knjige“. Ako se uzme u obzir da nas od prve objavljene knjige Katice Ćulavkove dijele četiri decenije, a da je, u međuvremenu, ova autorka objavila 13 pjesničkih zbirki, jednu pjesničku dramu, ali i 15 knjiga iz književne teorije, esejistike i kritike, desetak različitih knjiga prevedenih na druge jezike, kao i tridesetak prevedenih knjiga iz oblasti književne nauke i teorije književnosti, ali i desetinu antologija i izbora – tada nam „prosta matematika“ kaže da o stvaralačkom periodu iz života Katice Ćulavkove može da bude validna i maksima: „Ni godina bez dvije objavljene knjige“. U kontekstu impozantog opusa Katice Ćulavkove, trebalo bi da se istakne da poezija zauzima privilegovano mjesto. Pored mnogobrojnih isključivo slojevitih i minuciozno komponovanih pjesničkih knjiga, u ovoj prigodi je neophodno da se podsjetimo da u makedonskoj književnoj sredini Ćulavkova na više planova učestvuje u proučavanju, promišljanju i popularizaciji poezije: od neprоlazne studije „Figurativni govor i makedonska poezijа“ (1984) i „Odlike lirike“ (1989), koji su plod odbranjenih magistarskih i doktorskih disertacija na filozofskom fakultetu u Zagrebu; od akademskog angažmana kao profesora teorije književnosti, književne hermeneutike i kreativnog pisanja na katedri za opštu i komparativnu književnost pri Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“; preko mnogobrojnih studija, ogleda i kritičkih osvrta posvećenih pjesničkim knjigama, stvaraocima i procesima, preko studioznih odrednica posvećenih poeziji u „Pojamniku književne teorije“ (2007, priređenim upravo od Katice Ćulavkove), pa sve do osnivanja i uređivanja višejezične edicije Diversity/Raznolikost Međunarodnog PEN-a, ili preko rukovođenja evropskim naučno-istraživačkim projektom Interpretacije pri Makedonskoj akademiji nauka i umjetnosti. Imajući u obzir ove angažmane povezane sa poezijom, ovom prigodom pokušaćemo da predočimo nekoliko aspekata poetskog pisma Katice Ćulavkove“, zapisuje Martinovski.

 

Katica Ćulavkova (Veles, 1951) je makedonska pjesnikinja, pripovjedač, esejist, književna teoretičarka, kritičarka, eseistkinja, univerzitetski profesor, prevodilac, antologičarka. Predavala je teoriju književnosti, teoriju književne hermenautike i kreativno pisanje na Filološkom fakultetu „Blaže Koneski“ u Skoplju (Katedra za opštu i komparativnu književnost). Ćulavkova je redovni član Makedonske akademije nauka (MANU) od maja 2003, član Evropske akademije nauka i umjetnosti (maj 2014) i potpredsjednik Međunarodnog PEN-a (od septembra 2008). Njene pjesničke knjige prevedene su na engleski, francuski, ruski, rumunski, portugalski, italijanski, turski, španski, albanski, bugarski, hrvatski i srpski jezik. Dobitnik je nekoliko uglednih nagrada i priznanja za izuzetan doprinos savremenoj makedonskoj književnosti (Braća Miladinovci, 11. oktobar – najviša državna nagrada Makedonije, Dimitar Mitrev, Aco Šopov, Narcisa i dr). Autor je knjiga poezije: „Blagovijest“ (1975), „Akt“  (1978), „Naš suglasnik“ (1981), „Novi znoj“ (1984), „Žeđi“, prestupne pjesme (1989), „Domino“ (1993), „Izgon zla“ (1997, pjesnička drama), „Međusvijet“ (2000), „Slijepi ugao“ (2003), „Tanki led“ (2008), „Kad nam je gorjelo pod nogama“ (2013), „Haiku“ (2010), „Haiku elegije“ (2014). Objavila je i dvije  zbirke kratkih pjesničkih priča: „Drugo vrijeme“, 1988, kao i desetak teorijsko-esejističkih knjiga: „Figurativni govor i makedonska poezija“ (1984), „Korak  i iskorak“  (1987), „Odlike lirike“ (1989), „Čežnja za sistemom“ (1992) „Pristup i ishod“ (1996), „Kamen iskušenik“ (1997), „Sveske“ (1997), „Teorija književnosti – uvod“ (1999, na engleskom jezik, 2004), „Mala književna teorija“ (2001), „Poetika lirike“ (Beograd, 2001), „Zadovoljstvo u tumačenju“ (2009), „Demon tumačenja“ (2009), „Makedonska iskušenja“ (2013), „Otvorena poetika“ (2016). Priredila je nekoliko antologija i izbora (makedonske priče, poezija i eseji), kao i nekoliko hrestomatija teorijskih tekstova: „Teorija intertekstualnosti“ (2003), „Poetika i hermeneutika“ (2003), „Dijalog interpretacija“ (2005), „Balkanska slika svijeta“ (2005), „Memorija i interpretacija“, „Crna Arapina kao figura memorije“, „Nasilje i umjetnost“, „Novi pojmovi teorije i hermeneutike“, „Feminističke strategije“ i dr. Priređivač je „Pojamnika književne teorije“ (2007). Priredila je kritička izdanja stvaralaštva nekoliko makedonskih pisaca (Blaže Koneski, Dimitar Mitrev, Mateja Matevski,Vera Čejkovska i dr.), kao i izbor iz poezije Desanke Maksimović. Priredila je antologiju makedonske priče 20-og vijeka, antologiju makedonske kratke priče, kao i dvije antologije svjetske priče. Osim toga bavi se astrologijom i fotografijom. Bila je učesnik najznačajnih svjetskih festivala poezije, književnih susreta i stručnih konferencija vezanih ne samo za status pisaca u svijetu nego i status nacionalnih književnosti, posebno kad je riječ o članicama svjetskog PEN-a. Živi u Skoplju sa suprugom i sinom.

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*