OKF – Knjiga „Theoria, Poiesis, Praxis: Savremena književnoteorijska misao 2”

 

OKF - logo

 
 

Knjiga „Theoria, Poiesis, Praxis: Savremena književnoteorijska misao 2”, koju je priredila Aleksandra Nikčević-Batrićević, objavljena je u izdanju Otvorenog kulturnog foruma sa Cetinja. Izdavač knjige je Milorad Popović, a urednik Goran Martinović. Knjigu je likovno opremila Ana Matić, a autor fotografije je Lazar Pejović. Knjiga je objavljena u okviru biblioteke „Savremena proza”, a uvodnu riječ o knjizi dao je Petar Penda.

Knjiga Teorija poezija praksaU knjizi su prevedeni tekstovi koje potpisuju Pol De Man „Semiologija i retorika”, K. M. Njutn „Nikada ne mirujući ili da li Rolan Bart predstavlja strukturalizam?”, Edmund Vilson „Istorijsko tumačenje književnosti”, Hajden Vajt „Istorijski tekst kao književna tvorevina”, Džon Brenigen „Novi istorizam: Istorija, moć i politika u književnom artefaktu”, Kenet Vomak „Teoretizovanje kulture, čitanje sebe”, Alan Sinfild „Umjetnost kao kulturna produkcija”, Gajatri Čakravorti Spivak „Kritika postkolonijalnog razuma”, Bertold Šene „Kvir politika, kvir teorija i budućnost identiteta’: izbijanje iz kulture”, Stiven Nep i Volter Ben Majkls „Protiv teorije”, Barbara Kristijan „Trka za teoriju” i Teri Iglton „Uspon i pad teorije”.

Tekstove su preveli Aleksandra Nikčević-Batrićević, Miloš D. Đurić, Petar Penda, Sanja Ćetković, Dragana Dedović i Nikola Kasalica.

Kako navodi Penda u u uvodu, savremenu teorijsku misao karakterišu dvije oprečne struje koje svojom antipodnošću generišu javljanje novih teorija.

„S jedne strane, javljaju se zalaganja za redukovanjem teorije na  minimum i insistira se na potpunom ukidanju meta-teorije. S druge strane, teoriju mnogi vide kao neophodnost koja doprinosi prevazilaženju savremene duhovne i naučne krize, te iznose mišljenje da bez metateorije ne može postojati ni teorija. Mnogi teoretičari smatraju da su kao proizvod prve ideje nastale kulturološke studije. Insistiranje na novim teorijama koje bi omogućilo cjelovitiju interpretaciju, s druge strane, vodi ka novim pluralističkim pristupima kao što su povezivanje istorijskog konteksta i književnosti osamdesetih godina dvadesetog vijeka i rađanje novog istoricizma, te i svih onih pristupa koji razmatraju odnos književnosti i društvenopolitičkih dešavanja od druge polovine dvadesetog vijeka do danas. Ovo se naročito reflektuje u feminističkim, postkolonijalnim i kulturološkim teorijama, koje posmatraju književna djela i kulturu uopšte u kontekstu njihovog reflektovanja društvene stvarnosti i uticaja na nju. U naslovima savremenih teorija dominira prefiks ,post’: postindustrijalizam, postkolonijalizam, postfeminizam, postmodernizam. Neki teoreticari čak sadašnji period književno-umjetničkog stvaralaštva nazivaju post-postmodernizam. Književnoteorijska  misao koja odražava ovakvo gledište post-svijeta izražena je u velikom broju knjiga koje su naslovljene Nakon teorije. Neke od ovih knjiga savremenih teoretičara postavljaju i pitanje da li živimo u post-teorijskom svijetu. Drugi tom knjige Theoria, Poiesis, Praxis: Savremena književnoteorijska misao odražava upravo ovakvo stanje teorije. Tekstovi zastupljeni u ovoj knjizi jasno upućuju na bipolarizaciju savremene teorijske i metateorijske misli. Značajan broj autora propituje ulogu, smisao i značaj današnje teorije. Oni razmatraju ideje zagovornika ukidanja teorije, koji ističu da je teorija isuviše preskriptivna i da nam svojim aksiomima sužava interpretativno polje, odnosno da limitira višeznačnost književnog djela. S druge strane, sadržaj tekstova, kao i stavovi autora, iznose neophodnost prisustva teorije prilikom proučavanja književnih djela. Džonatan Kaler u svojoj skorašnjoj knjizi Književno u teoriji iznosi mišljenje da je teorija sveprisutna i neizbježna, bez obzira što s vremena na vrijeme ne razmišljamo o njoj, kao ni o tome da treba da dišemo, a ipak to činimo. Problem koji Kaler vidi u jednom dijelu savremene teorijske misli jeste da se teorija ponekada u potpunosti odvaja od književnosti. Tako određene teorije uopšte  ne propituju šta jedno djelo čini književnim, već se bave pitanjima ideologije, moći, tijela, pristupajući književnom tekstu kao bilo kom neknjiževnom tekstu, recimo novinskom članku ili usmenom govoru. Na taj način književno djelo postaje korpus poput bilo kog drugog teksta. Teorijski okviri dati u ovoj knjizi uglavnom se zalažu za proučavanje književnih djela u kontekstu”, zapisao je Penda.

Štampanje knjige pomoglo je Ministarstvo kulture Crne Gore.

Više o knjizi uskoro na sajtu OKF-a: www.okf-cetinje.org