Nastup etno dive Marte Šebešćen

 

08. maj 2012.
Podgorica, CNP, 20h

 

Nastup etno dive Marte Šebešćen

 

U utorak, 8. maja sa početkom u 20 časova na Velikoj sceni Crnogorskog narodnog pozorišta će nastupiti etno diva iz Mađarske, Marta Šebešćen, jedno od najpoznatijih imena ovog žanra. Kao jedan od UNESCO-vih umjetnika za mir, Marta Šebešćen je doprinijela zbližavanju kultura zemalja Južne i Centralne Evrope. Poznata umjetnica koja za sobom ima stotine nastupa širom svijeta i desetine CD-a, između ostalog otpjevala je jednu od naslovnih numera – Szerelem, szerelem u filmu Engleski pacijent, koji je dobio devet Oskara, uključujući i Oskara za muziku i učestvovala na albumu grupe Deep Forest, koji je osvojio Gremi.

Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja, između ostalih: Počasni građanin Prve opštine Budimpešte (2004), Italijanska nagrada za međunarodni uspijeh – Premio (2004), Krst časti Republike Mađarske (2005 ), Viteški krst Republike Italije (2005) i dr.

Na koncertu u CNP-u Marta Šebešćen će nastupiti sa: Judit Andrejski (orgulje i čembalo), Pal Havarseti (kontrabas i tradicionalni mađarski instrumenti) i mađarskim ansamblom Sebo koji čine: Ferenc Sebo, Bela Halmos i Šandor Timar. Na repertoaru će biti tradicionalna mađarska muzika kao i folklona muzika srednje Evrope.

Marta Šebešćen – “Živim pod čarolijom narodnih pjesama još od djetinjstva. Prvo su to bile pjesme koje je pjevala moja majka, a kasnije folk muzika koja se otvorila preda mnom kao neki novi svijet. Bila sam opčinjena drevnim glasovima – prvenstveno zbirkama Zoltana Kalosa, punim veličanstvenih tekstova i melodija. Upravo ovdje željela bih da se zahvalim Zoltanu K. na njegovom mentorstvu, ljubavi, ličnoj i profesionalnoj pomoći – uvijek sam mogla da računam na njih. Tokom mojih putovanja na kojima sam prikupljala narodne pjesme, bila sam u situaciji da doživim preplavljujući ljudski osjećaj stupanja u kontakt sa vječnim porukama prohujalih vremena. Često sam imala osjećaj da mogu da pružim ruku Balašiju ili Petefiju. (Zar naš Šandor ne bi bio srećan da čuje da je njegova ljubavna poema Ne možete zabraniti cvijet – broj 10 u ovoj kolekciji – postala narodna pjesma? Pa, ovo je način na koji Mađarska srca misle o ljubavi). Kao što je napomenuo Kelčei 1826. godine: “prve iskre istinske nacionalne poezije moraju se tražiti u narodnim pjesmama”. Prema Jokaiju “u Mađarskoj je književni salon učio sa divljih livada” – što je, prema Kodaliju, “čak i istinitije u slučaju muzike, jer je muzika imala još manje pisane tradicije nego književnost”. Živeći u buci današnjeg jednostavnog korišćenja mađarskog jezika, možemo i treba da naučima još više od divljih livada! Kakvo je zadovoljstvo ići brati cvijeće u ovom raznovrsnom, šarenom polju”! Entuzijazam bivše srednjoškolke Marte Šebešćen (koja uzgred budi rečeno, mora da je izgledala luckasto!) pretvorio se u doživotnu strast, pravu profesiju. “Dugujem zahvalnost velikom broju ljudi za ovo: mojim roditeljima, mojim prijateljima, mojim kolegama, naučnim kolekcionarima i, anonimnim precima i dalje živim seoskim pjevačima koji su bili kreatori, prenosioci i čuvari ove čudesne poezije! Jer je ovo danas organski dio mog života, moj dnevni izvor radosti, i moja utjeha kada sam u nevolji. Iskreno želim da to isto bude vama, moji ljubazni slušaoci”! Kao UNESCO umjetnik za mir, Marta Šebešćen je doprinijela praćenju Međunarodne godine za približavanje kultura (2010), naročito ističući kulturološke veze između zemalja, posebno u Južnoj i Centralnoj Evropi. Ona je učestvovala u zvaničnim UNESCO događajima, proslavama i žirijima i naglasila ulogu umjetničkog izraza kao mosta za dijalog.

Judit Andrejski je simbolična figura na sceni rane mađarske muzike. Diplomirala je kao student orgulja kod profesora Gabora Lehotke. Baroknu vokalnu tehniku usavršavala je kod kontratenora M. Bornus-Sicinskog u Poljskoj, kao i u Austriji, Engleskoj i Holandiji. Član je grupe za ranu muziku Musica Profana, koja je objavila nekoliko CD-a, kao i član vokalnog ansambla Corvina Consort. Prije nekoliko godina počela je saradnju sa Kajus Herom, poznatim lautistom iz Rumunije, sa kojim je održala brojne koncerte u duetu i sa različitim ansamblima. Redovni je predavač na ljetnjim školama rane muzike. Godine 2009. njeno interesovanje se pomjera sa rane muzike ka narodnoj muzici, kada je započela projekat niza muzičkih radionica, zajedno sa Martom Šebešćen. U njihovim izvođenjima narodnih pjesmama u kontinuo pratnji orgulja i čembala i u jukstapoziciji muzičkih interpretacija i autentičnih narodnih pjesmama one otkrivaju skrivenu korelaciju između ove dvije oblasti muzičke kulture.

Pal Havasreti je jedan od osnivača ansambla mađarske narodne muzike Teka. Osim prikupljanja, istraživanja i aranžiranja pjesama on svira narodne instrumente: hurdi gurdi, utogardon, citru, udaraljke i doboš. Pored toga, dio je menadžmenta grupe koja je pokrenula uspiješan klub Dance-house Guild u Budimpešti. Pal Havasreti svira autentičnu seljačku mađarsku muziku, naglašavajući tradicionalni stil sviranja i originalni osjećaj za narodnu muziku. Od 1979. godine, on predaje popularne muzičke instrumente u Džozef Nador Umjetničkoj školi i Nadasdi Kalman Umjetničkoj školi. Dobitnik je priznanja: Mladi majstor narodne umjetnosti (1977), Nagrada Svjetske federacije Mađara u Transilvaniji (1984), Za mađarsku kulturu (1991), Bela Bartok Spomen Nagrada (2006).

Ansambl Sebo
Ferenc Sebo je ključna figura u mađarskoj narodnoj muzici u poslednjih nekoliko decenija, poznat po stvaranju pokreta za instrumentalnu narodnu muziku, i dancing-house pokreta. Kao student na državnom Konzervatorijumu za muziku, naučio je da svira klavir i violončelo. Godine 1970-e, diplomirao je u Budimpešti na Tehnološkom Fakultetu kao arhitekta. Muzika igra važnu ulogu u njegovom životu i tokom svih univerzitetskih godina on je svirao violončelo sa Univerzitetskim simfonijskim orkestrom, ali je takođe nastupao na Univerzitetskoj sceni kao solista sa adaptacijama narodnih pjesama, i svojim pjesmama komponovanim na stihove Jožefa Atile. Godine 1970, osnovao je Sebo Ansambl zajedno sa svojim bivšim kolegom sa univerziteta, Belom Halmosom, koji je ubrzo izrastao u četvoročlani ansambl. Članovi ansambla takođe prikupljaju narodnu muziku; njihov cilj je da sakupljenu muziku izvode u autentičnom obliku. Sebo ansambl je odigrao veoma važnu ulogu u pokretanju dancing-house pokreta. Postojala su dva kluba-kuće; R-klub Tehnološkog Fakulteta i Kassak-klub u Zuglou. Oni su privlačili širok spektar publike, a redovno su ih posjećivali narodni umjetnici, poznati stvaraoci, kao i javne ličnosti. Godine 1985, Ferenc Sebo, Bela Halmos i Šandor Timar su dobili Državnu nagradu za organizaciju ovog pokreta. U međuvremenu, kao ostvaren umjetnik, između 1973. i 1980. godine, takođe je radio kao predavač na odsijeku za istraživanje u Zavodu za demotsko obrazovanje. Godine 1984, upisao se na Fakultet za muzikologiju na Muzičkoj akademiji, gde je diplomirao 1989. godine. Predavao je narodnu muziku na Fakultetu za muzikologiju Muzičke Akademije, sprovodio je naučna istraživanja kao naučni saradnik u Zavodu za Muzikologiju Mađarske Akademije Nauka, a projektovao je i realizovao elektronsku dokumentaciju narodne muzike sadržane u ogromnoj kolekciji narodne muzike Zavoda za Muzikologiju. Ferenc Sebo je komponovao prateću muziku za nekoliko radio i televizijskih programa, kao i za radove nekih od najpoznatijih mađarskih filmskih režisera – poput Mikloš Janča, Đerđa Somjaša, Pal Zolnaja, Gabor Bodija. On je preuzeo bitnu ulogu u promociji narodne muzike, narodne igre i žanrovske stare muzike na televiziji. Od 1996. godine, bio je umjetnički direktor mađarskog nacionalnog folklornog ansambla, a od 2002. godine vrši funkciju direktora u Mađarskoj Kući Legata. Muzička ostvarenja Ferenca Seba nagrađivana su značajnim nagradama i priznanjima.