Aida Orahovac Kuč: Braća Nikčević – crnogorsko lingvističko blago

Vojislav Nikčević (1935–2007)

Crnogorski lingvista i akademik, poznat kao jedna od najvažnijih figura u razvoju montenegristike.
Rođen je 18. januara 1935. godine u selu Stubica kod Nikšića.
Studirao je i radio na Filozofskom fakultetu, gdje je bio profesor crnogorskog jezika i filologije.
Bio je direktor Instituta za crnogorski jezik i filologiju i eminentni član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti kao i jedan od osnivača. (DANU).
Glavni doprinosi:
Borio se za to da se crnogorski jezik prepozna kao poseban, samostalni jezik, što je imalo veliki uticaj na kasnije kodifikovanje i standardizaciju jezika. Zalagao se za to da se u crnogorskome jeziku uvedu slova Ś i Ź.
Kategorički je podbijao tezu da je crnogorski jezik samo varijanta srpskog dokazujući u potpunosti da crnogorski jezik ima svoje fonetske, morfološke i leksičke osobine koje ga razlikuju od svih drugih jezika. Insistirao je na pravu Crne Gore da ima svoj standardni jezik. Njemu se sa pravom može pripisati standardizacija crnogorskog jezika. Zalagao se za uvođenje normiranja pravopisa i gramatike crnogorskog jezika, njegov rad je bio osnova za kasnije institucionalno priznanje crnogorskog jezika 2006-te godine. Takođe je crnogorsku književnost afirmisao kao autonomnu a ne samo kao dio regionalnog ogranka ne dozvoljavajući da crnogorski pisci budu zapostavljeni. Dao je doprinos i dijalektologiji u Crnoj Gori istražujući govore i njihovu raznovrsnost dokazavši time da crnogorski govori imaju osobine koje su pripisivane drugim jezicima. Pokrenuo je i časopis “Lingua Montenegrina” posvećen crnogorskom jeziku.
Radio je na projektima koji su sistematski obuhvatili istoriju crnogorske književnosti i kulture — projekat koji je kasnije dovršen i objavljen iako je on preminuo prije nego što je bio završen.
Vojislav je jedan od osnivača Fakulteta za crnogorski jezik i književnost.
Moramo pomenuti i to da je fakultet ustanovio nagradu sa njegovim imenom koja se dodjeljuje svake godine 21-og februara na međunarodni dan maternjeg jezika za doprinos istraživanja na polju crnogorskog jezika. Prvi dobitnik je ugledni lingvista Mate Kapović iz Zagreba.

Milorad Nikčević (1941–2021)

Brat Vojislava Nikčevića i jedan od najznačajnijih crnogorskih montenegrista, književnih istoričara i teoretičara.
Rođen 14. januara 1941. godine u Stubici kod Nikšića.

Studirao je slavistiku (jugoslavistiku i rusistiku), magistrirao i doktorirao sa fokusom na crnogorsku književnost XIX i početka XX vijeka. Magistrirao je u Novom Sadu sa temon Stefan M Ljubiša i Njegoš uticaj i paralele.
Bio je profesor i akademik — predavao je jezik, književnost i metodologiju na Filozofskom fakultetu u Osijeku.
Jedan je od osnivača Fakulteta za crnogorski jezik i književnost.
U vremenu kada je pitanje crnogorskog jezika bilo predmet debata Milorad je svojim uticajem i djelovanjem dao doprinos ili temelj za priznavanje crnogorskog jezika. Istraživao je i crnogorsko-hrvatske književne veze, istraživačkim i naučnim radom se bavio cijelih 50 godina.
Osnivač je moderne montenegristike kao naučne discipline, i autor je stotina naučnih radova i više knjiga o crnogorskoj književnosti i kulturnim vezama Crne Gore i Hrvatske.
Njegovo kapitalno djelo je treći tom Istorije crnogorske književnosti, koji obrađuje period od 1852. do 1918. godine i koji se smatra jednim od najvažnijih doprinosa toj oblasti.
Bio je aktivan u organizaciji kulturnih i naučnih skupova, društava i projekata koji su povezivali crnogorsku dijasporu, posebno u Hrvatskoj, i promovisali crnogorsku kulturu i jezik.
Dobio je brojne nagrade i priznanja za svoj rad u oblasti filologije i kulture.
Preminuo je 14. oktobra 2021. godine u Osijeku u 81. godini.
U njegovu čast 2022.godine na Fakultetu za crnogorski jezik i književnost održana je tribina “Milorad Nikčević život i djelo”.
Šta znači biti „montenegrista“?
Riječ montenegristika označava naučno proučavanje crnogorskog jezika, književnosti, istorije i kulture. To uključuje rad na istraživanju tradicionalnih djela, standardizaciji jezika, pisanju istorija crnogorske književnosti, te povezivanju kulturnih tokova Crne Gore i regiona.

Izvor informacija: knjiga “Savremena književna montenegristika” autor Aleksandar Radoman