Aida Orahovac Kuč – Savremena književna montenegristika

Savremena književna montenegristika

Savremena književna montenegristika predstavlja naučnu disciplinu koja se bavi proučavanjem crnogorske književnosti, njenog istorijskog razvoja, poetika, žanrovskih oblika i kulturnog konteksta, sa posebnim naglaskom na afirmaciju crnogorskog književnog identiteta. Kao relativno mlada, ali dinamična oblast filoloških istraživanja, montenegristika se intenzivnije razvija krajem 20. i početkom 21. vijeka, uporedo s društvenim i političkim procesima reafirmacije crnogorske državnosti i jezika.

Posebno mjesto u savremenoj književnoj montenegristici zauzima reinterpretacija kanona crnogorske književnosti. Istraživači se bave novim čitanjima djela Petra II Petrovića Njegoša, Marka Miljanova, Stefana Mitrova Ljubiše.

Institucionalno, razvoj književne montenegristike vezan je za rad Fakulteta za crnogorski jezik i književnost na Cetinju, kao i za naučne časopise, zbornike i konferencije posvećene crnogorskoj književnosti i kulturi. Kroz ove akademske i kulturne platforme, montenegristika se afirmiše kao relevantna i otvorena naučna disciplina, sposobna za kritički dijalog sa drugim filološkim i humanističkim oblastima.

Da li znate nabrojati naše najpoznatije montenegriste, ljude koji su sasvim nezasluženo zaboravljeni i o kojima ne znamo baš ništa. Imena kao što su Radovan Zogović, Radoje Radojević, Milorad Stojović, Radoslav Rotković, Ratko Đurović, Krsto Pižurica, Slobodan Tomović, Slobodan Vujačić, Sreten Perović, Danilo Radojević, Novak Kilibarda, Vojislav i Milorad Nikčević, Božidar Pejović sa pravom nose epitet utemeljivača savremene montenegristike i ličnosti čijim se radom i biografijom vrijedi baviti.

Prvi među njima Radovan Zogović najviše poznat kao pjesnik i to jedan od najznačajnijih crnogorskih pjesnika 20-og vijeka autor zbirke poezije “Voćka na udarcu” dao je crnogorskoj kulturi vidan doprinos i kao književni istoričar.

Rođen 1907.godine u Gornjem Polimlju, diplomirao je na filozofskome fakultetu u Skoplju. Priključuje se agitaciono propagandnoj komisiji saveza komunističke omladine. U Zagrebu izlazi njegova prva zbirka poezije “Plameni golubovi”. Tokom rata svo vrijeme je bio u NOP-u a nakon rata postaje član komisije za agitaciju u centralnom komitetu KPJ. Bio je i redovni član društva za nauku i umjetnost Crne Gore. Književnoistorijski radovi Radovana Zogovića objedinjeni su u knjizi “Usputno o nezaobilaznom” pisani u razmaku od 1947 – 1976.godine. Od pet radova koliko ih ima u knjizi dva su posvećena Petru ll Petroviću Njegošu zatim jedan Stefanu Mitrovu Ljubiši a ostala dva usmenoj književnosti. Ogled “Njegoševa poema o borbi i slobodi” sastavljen je od uvoda i četiri cjeline koje odgivaraju različitim tematskim preokupacijama autora. Nakon što je u uvodu objasnio specifičnu poziciju Njegoša u Crnoj Gori koja je i opterećujuća ali i podsticajna za pisanje o njemu, Zogović u prvoj cjelini ogleda raspravlja o društveno-istorijskim okolnostima koje su prethodile nastanku Gorskog vijenca. Kada je riječ o usmenoj književnosti Zogović posebnu pažnju poklanja pjesmi “Ženidba Maksima Crnojevića” govoreći da je to najcrnogorskija pjesma cjelokupne crnogorske narodne epike. Zogović pjesmu “Ženidba Maksima Crnojevića” vidi i kao preteču Gorskog vijenca a u slikanju negativnih crta ta usmena pjesma po njemu nadilazi čak i Njegoševo djelo. Radovan Zogović višestruko je značajna ličnost crnogorske kulture  a kao književni istoričar stao je u red onih autora koji su se suprotstavljali potiranju u negaciji nacionalnog crnogorskog karaktera i kulture. U pismu upućenom Miloradu Stojoviću 1972.godine on navodi “Pravo crnogorskog naroda da ima svoju kulturnu tradiciju kao u svi drugi jugoslovenski narodi ne može odricati niko niti ga smatrati nepogodnim niko ko ne odriče samu crnogorsku nacionalnost”.

Zogović je umro 1986.godine u Beogradu.

Izvor informacija knjiga “Savremena književna montenegristika” Aleksandar Radoman