Podgorica – Izložba „Od moderne ka savremenoj – iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore“

 

Galerija Centar

 
 

U četvrtak, 7. jula u 12 časova u galeriji „Centar“ biće otvorena izložba „Od moderne ka savremenoj – iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore“.

Na izložbi će biti predstavljena 23 rada (slike, skulpture i grafike) iz crnogorske kolekcije Centra savremene umjetnosti Crne Gore koja je počela da se formira u okviru evropske zbirke osamdesetih i devedesetih godina XX vijeka.

Na izložbi je zastupljeno devetnaest slikara i četiri vajara: Petar Lubarda, Aleksandar Aco Prijić, Gojko Berkuljan, Nikola Vujošević, Vojo Stanić, Nikola Gvozdenović, Branislav Tamindžić, Filip Janković, Boško Odalović, Cvetko Lainović, Uroš Tošković, Đeljoš Đokaj, Vojo Tatar, Branko Filipović-Filo, Smail Karailo, Mihailo Mujo Jovićević, Slobodan Puro Đurić, Slobodan Slovinić, Miodrag Dado Đurić, Luka Tomanović, Marko Borozan, Srđan Kovačević i Stevan Luketić.

Autorka izložbe je Marina Čelebić, muzejski savjetnik u  Centru savremene umjetnosti Crne Gore.

 

Marina Čelebić – Od moderne ka savremenoj

Izlozba - Od moderne ka savremenoj23 djela, slike, skulpture i grafike, koja čine izložbu „Od moderne ka savremenoj – iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore“ pripadaju crnogorskoj kolekciji koja je počela da se for­mira osamdesetih i devedesetih godina XX vijeka u okviru evropske zbirke.

Na izložbi je zastupljeno devetnaest slikara i četiri vajara, umjetnici koji su crpili inspiraciju iz specifičnosti zavičajnog podneblja i pokazali fleksibilnost u praćenju i primjeni aktuelnih likovnih tendencija, kroz beskrajne mogućnosti izražavanja, koje kroz slobodu individualnih samosvojnosti upućuju na bogatstvo, raznovrsnost i multimedijalnost crnogorske moderne i savremene umjetnosti.

Moderno crnogorsko likovno stvaralaštvo počinje aktivnošću grupe izuzetno darovitih slikara i vajara u periodu između dva svjetska rata.

Jedan broj crnogorskih umjetnika (Risto Stijović, Milo Milunović, Miloš Vušković, Petar Lubarda, Mihailo Vukotić, Jovan Zonjić) su u to vrijeme bili predstavnici beo­gradskog likovnog centra. Kako je Crna Gora, ratovima pustošena, bila bez osnovnih uslova za odgovarajuće školovanje oni su bili primorani da obrazovanje traže u cen­trima likovnog obrazovanja kao što su: Pariz, Rim, Beč, Prag … Zapaženi svojim izlo­žbama, sticali su ugled i priznanja. Neki su i poslije školovanja ostali da žive u raznim centrima: Beogradu, Ljubljani, Zagrebu … Titograd, Cetinje, Nikšić i Herceg Novi su bili centri odakle su umjetnici pratili sva umjetnička zbivanja u zemlji i svijetu.

Inspiraciju za svoja djela su uglavnom crpili iz zavičaja, prihvatajući i usvajajući moderno i aktuelno za njihovu izradu.

U radovima Petra Lubarde, nesumnjivo jednog od najvećih slikara XX vijeka, koji je presudno uticao na orijentaciju cjelokupnog savremenog slikarstva na pro­storu ondašnje Jugoslavije, preovladavala je bujica boja i pokreta. Njegova silna imaginacija decenijama se izlivala na platnu.

Po završetku narodnooslobodilačke borbe, zbog izrazitog rodoljublja izvjestan broj stvaralaca vratio se Crnoj Gori, ne bi li nastavili svoj, ne samo stvaralački, već i pedagoški rad. Takvo angažovanje bilo je od velikog značaja za budući razvoj cr­nogorske moderne. Lubarda, Milunović i Vušković su zaslužni za osnivanje Srednje umjetničke škole, Umjetničke galerije i Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore. Time je savremena crnogorska umjetnost počela da se razvija i privukla veliki broj talentovanih umjetnika.

Prva Lubardina izložba, 1951. godine u Beogradu, je bila događaj koji je označio nova opredjeljenja likovne umjetnosti, traženje novih i snažnih ispoljavanja indivi­dualnosti. Pod uticajem velikih učitelja, Lubarde, Milunovića pojavljuju se autori koji postaju sve smjeliji u istraživanju raznovrsnih tehnika i složenijih kompozicija. Zbog ljepote i bogatstva u koloritu crnogorski pejzaž je dugo bio prevashodno motiv cr­nogorskih slikara.

Majstor pastela, Aleksandar Aco Prijić inspiraciju najčešće nalazi u crnogorskom pejzažu, a tehnika mu je omogućila da brzo zabilježi snagu opservacije, sigurnim instinktom pri upotrebi boje, a tematski modernim izrazom, snažne i nemirne induvidualnosti.

Gojko Berkuljan čitavog svog života, snagom stvaralačkog ega sudbinski je ostao vezan za Crnu Goru i Cetinje. Po značenju njegovog djela, nesumnjivo je jedan od nezaobilaznih utemeljivača savremene crnogorske umjetnosti.

Vrletni kanjon Morače Platije su opčinile Nikolu Vujoševića. Već godinama su njegov izvor za stvaranje. Tragajući za pravim, uzbudljivim, modernijim izrazom Pla­tija, naslikao je bezbroj njihovih promjena s godišnjim dobima, s promjenama od ljudske ruke i ta realistička inspiracija ga čini graditeljem novog.

Velikog slikara, Voja Stanića inspiriše jadransko podneblje, ljudi, njihovi izrazi i način življenja. Stanić je prevashodno okrenut čovjeku. Njegove slike sadrže alegorij­ske elemente koji su bitni za sagledavanje njegovog pogleda na svijet.

Nikola Gvozdenović je inspirisan ljudima-čovjek našeg podneblja je njegova duboka preokupacija, njegova likovna inspiracija. Njegova čvrsta veza za zemlju i mukotrpni seljački trud.

Rad slikara i grafičara Branislava Tamindžića pripada figuralnoj sferi. Supstitui­san je prefinjenom stilizacijom formi i oblika.

Filip Janković pripada vrsnim znalcima slikarskog zanata, radi pejzaže, portrete, enterijere …

Rad istaknutog slikara Boška Odalovića je koncipiran nadrealno, ostvaren s mnoštvom upletenih ljudskih i zoomorfnih figura.

Velikog individualistu Cvetka Lainovića privlači čovjek. Reducirani crtež na bije­loj podlozi svrstava njegovo djelo u duboko savremeno.

Uroš Tošković, majstor crteža, ostao je dosljedan figuraciji sablasnih, mračnih likova.

Zanatsko majstorstvo se očituje u radu istaknutog slikara i grafičara Đeljoša Đo­kaja. Realizovano je tehnikom akvatinta u asocijativno-figuralnom kontekstu.

Umjetnost Voja Tatara je bliska apstrakciji sa jedva primjetnim figuralnim partijama.

Dinamični i atraktivni likovni izraz karakteriše Branka Filipovića-Fila, kod kojeg je boja izvor svjetlosti i sjenke.

Rad Smaila Karaila pripada figuralnoj sferi, likovno supstituisan u neoromanti­čarskom duhu, s izrazito svijetlim tonalitetom.

Platno slikara i konzervatora Mihaila Muja Jovićevića pripada sferama poluap­straktnog i asocijativnog. Supstituisano je sa mnoštva sitnih formi koje se iz modrih nepreglednih prostranstava, usmjeravaju ka središtu događaja.

Slika Slobodana Pura Đurića pripada sferi izmještenog realizma. Maštovito do­čarava ruralni pejzaž na jezerskoj obali.