Cetinje – Izložba “Tokovi umetničkog nadahnuća” Đorđija Crnčevića

 

Narodni muzej Crne Gore

 
 

IZLOŽBA

Tokovi umetničkog nadahnuća

Đorđije Crnčević 

 

Organizator: Narodni muzej Crne Gore u saradnji sa Muzejem savremene umetnosti, Beograd

Mjesto održavanja: Crnogorska galerija umjetnosti Miodrag Dado Đurić, (II i III sprat), Cetinje

Kustos: dr Rajka Bošković, istoričar umjetnosti, muzejski savjetnik u Muzeju savremene umetnosti, Beograd

Otvaranje izložbe: četvrtak, 23. jun 2016. u 20:00 časova
Trajanje izložbe: 23. jun – 23. jul 2016.

U četvrtak, 23. juna s početkom u 20 časova u Crnogorskoj galeriji umjetnosti „Miodrag Dado Đurić“ biće otvorena retrospektivna izložba Đorđija Crnčevića „Tokovi umjetničkog nadahnuća“. Autor izložbe je dr Rajka Bošković, muzejski savjetnik u Muzeju savremene umjetnosti u Beogradu. Postavka obuhvata 102 djela (skulpture, slike, crteži i grafike) koja su nastala tokom skoro pet decenija njegovog umjetničkog stvaranja.

U katalogu koji prati izložbu, dr Rajka Bošković je, između ostalog, zapisala: „U velikoj raznovrsnosti umetničkog izraza u celokupnom Crnčevićevom opusu izdvajaju se određeni „tokovi” – postojani, neprekinuti i vrlo duboko utemeljeni i prisutni u njegovom nesumnjivo slobodnom, otvorenom i nesputanom umetničkom izražavanju. Oni se doduše izdvajaju nenametljivo, ali veoma postojano, bez unapred (o)smišljenog plana umetnika. Nekoliko dominatanih tokova nastaje i tokom celokupnog umetničkog delovanja opstaje podjednako u domenu izražavanja skulpturom, slikom, crtežom, grafikom, kao i u oblasti konceptualne umetnosti.

Najupečatljiviji „tok”, u kome preovladava izraz stanja teskobe, nepronađenosti i bezizlaza, i u doslovnom, prostornom, i u prenosnom, simboličkom smislu, prisutan je još od ranih grafika Kosmogimnastičari (1975) do poslednjih skulptura Kompresije vremena. Paralelno sa tim, prisutan je i sasvim suprotan „tok” lirskog i poetičnog duha, u nizu skulptura na kojima je na izuzetan način ostvareno (u)obličavanje uzvišenosti pesničkog nadahnuća (Glava pesnika) i monumentalizacija stanja bliskosti (Dve glave).”

Djordjije Crncevic - 1Đorđije Crnčević (Dupilo, 1941 – Beograd, 2013) diplomirao je na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, odsjek vajarstvo, a poslediplomske studije je završio 1972. godine u klasi prof. Miodraga Popovića. Bio je član ULUS-a od 1968, a od 1976. godine i član grupe 10+. U zvanju profesora na Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti u Beogradu predavao je nastavni predmet Vajanje od 1991. do 2008. godine. Pored vajarstva bavio se i grafikom i slikarstvom.

Samostalno je izlagao od 1969. godine. Imao je preko dvadeset samostalnih izložbi u zemlјi i inostranstvu. Učestvovao je na mnogobrojnim grupnim izložbama: u organizaciji ULUS-a, Oktobarski saloni, izložbe PROSTOR, Grafika beogradskog kruga, Bijenale male plastike (Murska Sobota), itd. Nјegova djela se nalaze u zbirkama Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, Akademije likovnih umetnosti u Beogradu, Zepter muzeja u Beogradu, Narodnog muzeja Crne Gore na Cetinju, Narodnog muzeja u Kikindi, Neue Galerie u Gracu, Galerije Kulturnog centra u Paraćinu, Savremene galerije Umetničke kolonije Ečka u Zrenjaninu, Savremene galerije u Nišu, itd.

Izložba je u organizaciji Muzeja savremene umetnosti iz Beograda bila prikazana u Kući legata Beogradu tokom novembra i decembra 2015. godine.

U pripremi je monografija Tokovi umjetničkog nadahnuća – Đorđije Crnčević koja će biti ostvarena u saradnji Narodnog muzeja Crne Gore i Muzeja savremene umetnosti iz Beograda.

Stručno vođenje dr Rajke Bošković, autora izložbe, biće upriličeno 24. juna sa početkom u 12 časova za sve zainteresovane posjetioce.

Izložba se može pogledati narednih mjesec dana.

Radno vrijeme Galerije:

utorak – nedjelja: 10h – 14h; 17 – 21h

Ulaz slobodan.

 

TOKOVI UMETNIČKOG NADAHNUĆA – Đorđije Crnčević

retrospektivna izložba

 

U umetničkom opusu Đorđija Crnčevića ispitivanje mogućnosti izraza oblika, tema i materijala, iako spontano i neobavezujuće, bez usiljenog praćenja „svoje poetike” i razvijanja određenih ciklusa, dovodi do određenih tokova, koji prevashodno proističu iz „unutrašnje nužnosti” umetničkog bića.

U velikoj raznovrsnosti umetničkog izraza u celokupnom Crnčevićevom opusu izdvajaju se određeni „tokovi” – postojani, neprekinuti i vrlo duboko utemeljeni i prisutni u njegovom nesumnjivo slobodnom, otvorenom i nesputanom umetničkom izražavanju. Oni se doduše izdvajaju nenametljivo, ali veoma postojano, bez unapred (o)smišljenog plana umetnika. Nekoliko dominatanih tokova nastaje i tokom celokupnog umetničkog delovanja opstaje podjednako u domenu izražavanja skulpturom, slikom, crtežom, grafikom, kao i u oblasti konceptualne umetnosti.

Djordjije Crncevic - 2Najupečatljiviji „tok”, u kome preovladava izraz stanja teskobe, nepronađenosti i bezizlaza, i u doslovnom, prostornom, i u prenosnom, simboličkom smislu, prisutan je još od ranih grafika Kosmogimnastičari (1975) do poslednjih skulptura Kompresije vremena. Paralelno sa tim, prisutan je i sasvim suprotan „tok” lirskog i poetičnog duha, u nizu skulptura na kojima je na izuzetan način ostvareno (u)obličavanje uzvišenosti pesničkog nadahnuća (Glava pesnika) i monumentalizacija stanja bliskosti (Dve glave).

Sasvim izdvojen, ali veoma izrazit i postojan „tok” je Portret Solženjicin koji je, prema rečima samog umetnika, nastao, „kao reakcija na muku i sputavanje – na neslobodu”, kao (pod)sećanje na Solženjicina koji je neumoljivo kritikovao podjednako bezdušnost (sovjetskog) režima, kao i ispraznost (američkog) materijalizma zbog njihove duhovne pustoši.  Portret Solženjicin u Crnčevićevoj umetnosti postaje simbol (nemog) prkosa i rečitosti ćutnje. Dostojanstvenošću lika, u ubedljivom izrazu stanja bezvremenosti, ove skulpture otelotvoravaju ideju neuništivosti duhovne snage čoveka.

Prepuštajući se veoma raznovrsnim, i na prvi pogled skoro nepovezanim idejama u svom umetničkom stvaranju, Crnčević prelazi „put” od ideje nemog užasa i izraza teskobe, do ideje (nemog) prkosa i (tihog) otpora; od stanja užasnutosti do stanja duhovnog spokoja i nepokolebljive vere u snagu i preobraziteljsku moć duhovnog života, ne samo pojedinca već i celog društva.

Stalno previranje ta dva umetnička pristupa, dve poetike, dva stanja duha, koji se ne potiru, niti jednan drugog poništavaju, već, naprotiv, naizmenično se smenjujući jedan drugog podstiču, doprinelo je stvaranju izuzetno sadržajnog i raznovrsnog umetničkog opusa, koji je nesumnjivo obeležio savremenu umetničku scenu druge polovine 20. i početka 21. veka.

dr Rajka Bošković,
istoričar umjetnosti