Cetinje – Predavanje prof. Viržil Mihaiu: Geopolitičke i globalne kulturne perspektive džeza

 

Bivse Englesko poslanstvo - Muzicka akademija Cetinje

 
 

U okviru manifestacije Mjesec poštovanja džeza u Crnoj Gori, gostuje Viržil Mihaiu, rumunski pisac, publicista, džez ekspert i profesor džez estetike na Muzičkoj akademiji Univerziteta „Gheorghe Dima“ u Klužu. Prof. Mihaiu će održati ekskluzivno predavanje na temu „Geopolitičke i globalne kulturne perspektive džeza“, u srijedu, 27. aprila, u Koncertnoj sali Muzičke akademije na Cetinju, u 13 sati.

Siže predavanja:
Tradicionalno, džez je bio definisan kao afro-američki muzički spoj. Shodno tome, od samog početka on je uslovljen geopolitičkim elementima (tj. politikom, naročito međunarodnim odnosima, kao i geografskim faktorima). Paralelno, na ove faktore uticale su i oblikovale ga još dublje veze: veze između džeza i izdašne svjetske kulturne baštine.

Nema sumnje da je džez u početku bio afro-američki uvoz širom svijeta. Ova vrsta muzike je daleko najoriginalniji i najkonherentniji doprinos Sjedinjenih Američkih Država umjetničkom nasleđu čovječanstva. Ali, nijedan informisani gledalac ne može da negira progresivnu emancipaciju džeza od sredine dvadesetog vijeka pa na dalje, prvo u Evropi, ubrzo potom u Latinskoj Americi, a danas na svim kontinentima. Decenijama, brojni muzičari izvan SAD-a nijesu bili u mogućnosti da prevaziđu komplekse koji proizilaze iz navodne “izvornosti” kanonizovanih američkih obrazaca. Danas je situacija drugačija. Samim proširenjem koncepta džeza prema novim kulturnim i estetskim teritorijama uviđamo da džez nije samo muzika dvadesetog vijeka, već i muzika budućnosti.

Virzil Mihaiu - 1Proces emancipacije ovog muzičkog pravca je jedno facinantno poglavlje istorije, a tokom svog predavanja, prof. Viržil Mihaiu će se osvrnuti na nekoliko značajnih ilustovanih primjera:
 “Džez kontaminacija” fenomen širenja džeza u raznim evropskim zemljama;
 odnos “ljubavi i mržnje” u korelaciji između džeza i političke moći u Sovjetskom Savezu, i drugim socijalističkim zemljama, kao i u totalitarnim režimima (Njemačka, Italija, Španija, Portugal);
 veliki orkestri (Big Bands) kao izraz nacionalnog identiteta u većini sovjetskih republika, od doba Staljina do perioda sticanja nezavisnosti (Baltičke zemlje, Gruzija, Jermenija, Azerbejdžan, Besarabija, Ukrajina, Bjelorusija, Centralna Azija);
 početne igre moći između engleskog jezika u džezu i izražavanja na maternjem jeziku, a zatim naknadno prihvatanje novih idioma i stilova iz cijelog svijeta (rast popularnosti Brazila i bosanove, latino i kubanskog ritma, razvoj posebnih nacionalnih džez izraza), što je na kraju dovelo do fenomena glokalizacije (naziv koji je izmislio britanski naučnik Sjuart Nikolson (Stuart Nicholson));
 nepodudarnost u umjetnosti između izraza velik i vrijedan ili između bogat i talentovan (npr. Litvanija, Estonija i Letonija se mogu pohvaliti sa
većim brojem džez ostvarenja u odnosu na zemlje kao što su Kina i Ukrajina);
 način na koji geopolitičke promjene utiču na džez scenu (impresivan razvoj džeza u Norveškoj nakon otkrivanja bezinskih rezervi);
 temperamentne i psihološke karakteristike regionalnog ili nacionalnog karaktera, izraženih kroz džez (nevjerovatna ostvarenja umjetnika kao što
su Jan Johanson iz Švedske, Kristof Komeda iz Poljske, Ričard Osčanitski iz Rumunije, Vagif Mustafa-Zade iz Azerbejdžana, Ganelin-Čekasin-Tarasov iz Rusije i Litvanije, Atanol Stefanet iz Moldavije).

Sigurno je da mnoštvo ovih tema ne može biti okončano kroz jedno predavanje, ali može ponuditi podsticajni materijal za buduće kritičko razumijevanje današnje džez umjetnosti.
Tokom ovog predavanja prof. Mihaiu će takođe iznijeti i svoje viđenje Crne Gore na današnjoj geopolitičkoj džez mapi. On bi volio da podstakne razmjenu ideja sa učesnicima ovog predavanja, polazeći od perspektive ove muzike u „crnogorskom zemaljskom raju.“

Biografija predavača: Viržil Mihaiu (Virgil Mihaiu) Pisac, ekspert za džez muziku, diplomata.
Virzil Mihaiu - 2Viržil Mihaiu je rođen 1951. u Klužu, Rumunija. Osnivač je katedre za Džez estetiku na Muzičkoj akademiji G. Dima u Klužu. Suosnivač je i direktor (u periodu od 2006- 2012) Rumunskog kulturnog instituta u Lisabonu. U tom periodu radio je kao kulturni ataše u ambasadi Rumunije u Portugalu.
Član je Unije rumunskih pisaca i PEN kluba. Od 1981 – 1993 bio je urednik međunarodnog časopisa Džez Forum (Jazz Forum), koji se izdavao u Varšavi. Od 1990. godine radi kao kulturni urednik u časopisu „Steaua“. Član je međunarodnog udruženja džez novinara, udruženja kritičara DownBeat i njujorškog udruženja pisaca F. Skot Ficdžerald. Takođe, počasni je član češko-rumunskog kulturnog udruženja.
Prof. Mihaiu je prvi međunarodni urednik u DownBeat magazinu iz Istočne Evrope (2001. godine). Doktorirao je 2002. godine, Američke studije, sa multidisciplinarnom tezom o F. Skotu Ficdžeraldu. Autor je osamnaest knjiga poezije i eseja, među kojima su i prva rumunska serija studija o odnosu džeza i savremene umjetnosti (The Resonance Box, 1985; Jazzorelief 1993; Jazz Connections in Portugal, 2001; Between the Jazz Age and Postmodernism: F. Scott Fitzgerald, 2003; Jazz Connections in Romania, 2007). Ko-autor je knjiga “Novi identitet ruskog džeza” (Russian Jazz New Identity, izdavač: Quartet Books, London, 1985) i “Džez u Evropi” (Jazz in Europa, izdavač: Jazz Institut Darmstadt, 1994).

Pored brojnih književnih djela, autor je i mnogih radio i TV programa, muzičkih kolaža za plesne i pozorišne trupe, izvođač džez poezije sa grupom „Jazzographics“. Mihau je poznat kao poliglota i svjetski promoter kulture i džez muzike, u Rumuniji i širom svijeta (Portugal, Poljska, Crna Gora, Švedska, Italija, Austrija, Francuska, SAD, Hrvatska, Latvija, Irska, Srbija, Njemačka, Litvanija, Republika Moldavija, Republika Češka, Engleska, Brazil, Rusija, Švajcarska, Španija, Norveška, Škotska, Bugarska, Slovačka, Črčka, Turska, Kuba, Kanada).

Dobitnik je nagrade Unije pisaca Rumunije, Mistarstva kulture Poljske, portugalske nagrade “Movimento Arte Contemporanea”, Nacionalne opere u Klužu, Biznis centra Transilvanija i mnogih drugih.
Trenutno radi kao profesor na katedri za Džez estetiku na Muzičkoj akademiji u Klužu. Istovremeno je i počasni direktor Kulturnog centra Brazila „Casa do Brasil“, kao i Biblioteke za Latinoameričke studije; obje institucije se nalaze pod okriljem glavnog Univerziteta u Klužu (osnovan 1581. godine).