Grad teatar – Najava programa za subotu, 02. i neđelju, 03. jul 2016. godine

 

30. Festival Grad teatar - Natpis 300

 
 

subota, 02. jul 2016.

U subotu, 02. jula, sa početkom u 21.30h, nastavlja se dramski program ovogodišnjeg festivala. Na sceni između crkava će biti izvedena predstava „Bela kafa“ Narodnog pozorišta iz Beograda, po tekstu Aleksandra Popovića, a u režiji Milana Neškovića.

Pozorišna kritika u osvrtu na prva izvođenja ovog Popovićevog komada ističe: „Novi pozorišni komad Aleksandra Popovića ’Bela kafa’ navodi na pomisao da se osobeni pozorišni koncept ovoga uglednog autora menja u najnovijem periodu stvaralaštva. Ova pomisao, međutim, može da se prihvati samo uslovno. Izvesno je da se u Popovićevom prosedeu može uočiti čvršća kompozicija sižea, ali je takođe tačno da su sve druge karakteristike Popovićeve dramaturgije ostale nepromenjene. Reč je, dakako, o posebnom jeziku, intenzivnom ritmu, načelu otvorene igre koja demistifikuje scensku iluziju (…), jer se u Popovićevim dramama sve događa na granici sna i jave. I ’Bela kafa’ poseduje identičnu oznaku u podnaslovu: kad se sanja bludnog stanja. U ’Beloj kafi’ Popović je izukrštao odnose načinivši višestruke veze između članova jedne porodice; ovim postupkom omogućio je svojim junacima da zastupaju protivrečne interese i da se, stoga, nalaze u neprekidnim sukobima, što porodičnim, što ideološkim. (…)
Popovićevi junaci vole da govore i da se žestoko spore oko svojih i tuđih ideja. Svih šest likova u ’Beloj kafi’ ima potrebu da objasni ne samo ono što oseća kao intimno pitanje ili dilemu, već i sve što se događa, što se nekada desilo, ili što će se tek dogoditi i da to proprati komentarom. Ovaj postupak saopštavanja i komentarisanja, preživljavanja u dijalogu i racionalizovanja ima prevashodni zadatak da potre svaku pomisao na scensku iluziju. Popović, dakle, jezičkom građom stvara situacije i odnose, koje potom prevodi u poetske sile tehnikom simultanog sna“ (Radomir Putnik, Velika predstava, „Politika“, 4. januar 1991.).

 

Predstava Bela kafa - 1

 

Poznato je da je Popović napisao „41 dramu za odrasle, 10 drama za decu, oko 500 scenarija za televizijske serije i pojedinačne emisije, nekoliko romana za decu i ne-zna-se-koliko tekstova pisanih za dečji program Radio Beograda“. O Popovićevom odnosu prema pozorištu Radomir Putnik je naglasio i sledeće:  „Bez pozorišta nije mogao da živi, ili drugačije rečeno, pozorište je bilo Popovićev makro i mikro kosmos. Znao je dobro da život postoji i bez pozorišta, da postoje ljudi koji nikada nisu nogom kročili u teatar, da se važna dešavanja događaju izvan pozorišta, da se, uostalom, o individualnim i kolektivnim sudbinama odlučuje na drugim mestima a ne u pozorištu, ali ništa nije moglo da pokoleba njegovo čvrsto uverenje da je teatar najvažnije mesto na svetu“

Predstava Bela kafa - 2Reditelj Milan Nešković o svom radu na predstavi kaže: „Bela kafa. Paradoks, kao osnova tretiranja problema prilikom rada na svakoj pozorišnoj predstavi, kod Aleksandra Popovića se javlja već u samom naslovu. Aleksandar je i tvrdio da nije dramski, već pozorišni pisac. Ovaj komad je, vrlo verovatno, najintimniji Popovićev komad, jer obrađuje dve teme, Drugi svetski rat i Goli otok. Aleksandar je, kako sam tvrdi, preživevši oba stradanja, posvedočio scenama izazivanja onog najanimalnijeg iz svakog ljudskog bića, kako predatora tako i žrtve. On ipak obrađuje ove teme kroz prizmu jednog prostora i jedne atipične a opet jako prepoznatljive srpske porodice. Jer porodica je nukleus društva. Sistematsko uništavanje iste je tema koja mene intrigira. Pozorište je idealno mesto da kreativnim procesom proniknemo u dubinu kolektivnog stradanja jednog naroda, kroz individualne sudbine šestočlane srpske građanske porodice koja odavno ne postoji. Na kraju komada Aleksandar Popović postavlja pitanje ’ko smo’. Ja nemam odgovore. Svakodnevno sam zahvalan nekoj višoj sili koja mi je omogućila da se bavim poslom koji obožavam i koji mi dozvoljava da postavljam pitanja na koje nemam odgovore. Ja ne znam ko smo, ali sam spreman da tri meseca provedem sa grupom istomišljenika, ne bismo li odgonetnuli zašto ne znamo ko smo, makar u tome i ne uspeli. Ono što smo uspeli, jeste to, da smo od Bele kafe napravili posebno, novo autorsko delo, pozorišnu predstavu, koja se rađa 4. maja 2015. godine, kao plod ljubavi vodvilja i građanske drame“.

Milan Nešković je rođen 1985. godine u Valjevu. Sin je, brat i ujak. Završio je pozorišnu režiju na Fakultetu dramskih umetnosti, u klasi profesora Nikole Jevtića i profesorke Alise Stojanović. Ovo mu je četrnaesta pozorišna predstava.

Autori adaptacije su Milan Nešković i Molina Udovički Fotez, dramaturg je Molina Udovički Fotez, scenograf Vesna Popović, kostimograf Marina Vukasović Medenica, kompozitor Anja Đorđević, scenski govor potpisuje Radovan Knežević, scenski pokret Tatjana Popović, asistent kostimografa je Biljana Grgur, dizajn zvuka je uradio Vladimir Petričević, izvršni producent je Ivana Nenadović, a organizator Nemanja Konstantinović.

U predstavi igraju: Branko Vidaković, Jasmina Avramović, Pavle Jerinić, Vanja Ejdus, Nenad Stojmenović, Nada Šargin, Predrag Ejdus, Nebojša Babić.

 

Predstava Bela kafa - 3

 

neđelja, 03. jul 2016. godine

U nedjelju, 03. jula, počinje i muzički program ovogodišnjeg, jubilarnog festivala. Na sceni između crkava, sa početkom u 21.30h, biće održan koncert najpoznatije slovenačke grupe Lajbah (Laibach).

Lajbah je trans-medijska grupa iz Slovenije nastala 1. juna  1980. god. u Trbovlju. Ime grupe je njemačka  verzija imena slovenačkog gavnog grada Ljubljane. Od svog nastanka, grupa Lajbah razvija  “Gesamtkunstwerk” – multidisiplinarni pristup umjetnosti, koji obuhvata oblasti od popularne kulture do više vidova likovne i grafičke umjetnosti (u vidu kolaža, fotokopija, postera, grafike, slika, videa, instalacija, koncerata i raznih performansa). Od samog početka grupa je povezivana i okružena kontroverzom izazivajući snažne reakcije političkih autoriteta bivše Jugoslavije, a posebno autoriteta Socijalističke Republike Slovenije. Njihova militantna stilizacija, propagandni manifesti i totalitarne izjave, podstakle su razne debate o njihovoj stvarnoj umjetničkoj i političkoj poziciji. Mnogi važni teoretičari, među kojima su Boris Grojs i Slavoj Žižek, diskutovali su o fenomenu Lajbah, sa analitičke i sa kritičke kulturne tačke gledišta. Glavni elementi raznolike prakse grupe Lajbah su: snažne reference na istoriju avangardne umjetnosti, nacionalsocijalistički i socrealistički stil njihove vizuelne umjetnosti, deindividualizacija u  javnim performansima (anonimni kvartet u uniformama), zatim konceptualne proklamacije, i snažni zvučni performansi na sceni – koju su uglavnom zvali industrijskom (pop) muzikom. Lajbah praktikuje kolektivni rad, odbacujući individualno autorstvo i uspostavljajući princip hiperidentifikacije. Godine 1983. izmislili su i definisali istorijski termin “retro-avangarda”. Sa kreativne tačke gledišta preispitivali su citiranje, prisvajanje i rekontekstualizaciju, kao i autorska prava. Iako su počeli i kao umjetnička i kao muzička grupa, postali su međunarodno priznati posebno na muzičkoj sceni, naročito sa svojim jedinstvenim aranžmanima i interpretacijama hitova grupa Queen, the Rolling Stones, the Beatles,..

 

Lajbah - 1

 

Godine 1984. grupa Lajbah je počela sa osnivanjem šireg kolektiva NSK (Neue Sloveniche Kunst), zajedno sa slikarima iz grupe Irwin i pozorišne grupe Scipion Nasice Sisters. Ovo je vodilo do uspostavljanja jake platforme za socijalnu, kulturnu i političku aktivnost u sklopu klime liberlizacije i pluralizacije u Jugoslaviji osamdesetih godina. NSK je predstavljala sinhronizovan pokret do 1992. godine, a kasnije se dijelom pretvorila u virtuelni NSK. Ograničena kolaboracija među grupama nastavila se do 1995. god. a i kasnije.

Aprila 1985, izašao je prvi Lajbah album na slovenačkom pod nazivom Ropot („Buka“). Zbog zabrane korišćenja imena ploča je nosila sliku njihovog prepoznatljivog simbola – crnog krsta i to je bio jedan od prvih albuma koje su izdali širom svijeta. Ovim debitantskim albumom predstavili su karakterističnu kombinaciju Vagnerskih truba, vojnih zvukova, orkestarskih elemenata, semplova Titovih patriotskih govora. Decembra 1990. god. Lajbah je održao koncert u termoelektrani Trbovlje, što je bilo njihovo prvo pojavljivanje u rodnom gradu od njihovog inicijalnog zabranjenog projekta 1980. godine. Činjenica da je taj koncert obilježio njihovu desetogodišnjicu sama je po sebi bila značajna, a istovremeno to je bilo veliko ,,Da” kao glas na referendumu za slovenačku nezavisnost. Članovi Lajbaha dali su tipičnu ambivalentnu izjavu koristeći naslov ,,10 godina Lajbaha – 10 godina nezavisnosti”. Događaj je otvoren od strane lokalnog benda, koj je svirao vojne marševe. Događaj je održan u velikoj, staroj, nezagrijanoj industrijskoj hali, na 15 stepeni ispod nule, a članovi grupe su sve vrijeme svirali svučeni do pojasa. Publici je služen topao čaj i lokalna rakija. Toliko je bilo bučno da su otpadali komadići plafona. Posle 16 godina britanski muzički magazin The Wire uvrstio je ovaj događaj  među „60 najmoćnijih koncerata svih vremena”.

Posle raspada Jugoslavije 1991. (1993), Lajbah nastavlja rad pretežno u sferi pop muzike, a uz to su i dalje referentna tačka kada je umjetnički i kulturni kritički stav u pitanju. U novije vrijeme, ova grupa je otpočela međunarodnu reevaluaciju svoje umjetničke prakse u skladu sa poststrukturalističkim pogledima na svjetsku konceptualnu umjetnost.

 

Lajbah - 2

 

Ponovno ujedinjavanje Evrope bilo je praćeno konfliktima, a NATO je bio nevoljan da zaustavi agresiju u Bosni i sve to je doprinijelo inspiraciji Lajbahu za sledeći  album NATO (1994). Kako je rat bjesnio širom bivše Jugoslavije izgledalo je da se ovaj album  pojavio u pravo vrijeme. Nakon studijskih albuma Jesus Christ Superstars (1996) i WAT (2003), Lajbah je objavio novi album Volk 2006. god.

Spektra (2014) je prvi album Lajbaha nakon hvaljenog konceptualnog albuma Volk iz 2016. god i pratećih projekata LAIBACHKUNSTDERFUGE (2008) i IRON SKY: The Original Film Soundtrack 2012. Sa Spektrom Lajbah je još jednom „reinovirao“ sebe u novorođenu, ali ipak uglancanu i čvrstu, formaciju. I, kako to inače biva, grupa preispituje sve rigidne i zabetonirane interpretacije (i predrasude) o sebi, svojoj muzici, namjerama, filozofiji i ideologiji. I ipak, uprkos svemu, Spektra zvuči kao pravi, punokrvni lajbahovski rad i ništa drugo. Sa ovim albumom Lajbah je napravio veliki, značajan i opasan iskorak; Spektra bukvalno zvuči kao politički manifest u poetskoj formi. Magazin The Wire je i ovaj uradak propratio pohvalama, istakavši da „niko to ne radi bolje“. The Guardian je istakao da je album „važniji no ikad“, a da je bend, kao i inače, najbolji u zamućivanju granice između umjetnosti i konfrotacije.

Članovi Lajbaha nastupaju pod 4 pseudonima: EBER, SALIGER, KELLER i DACHAUER. Žive i rade u Ljubljani.

Lajbah je na svjetskoj turneji povodom objavljivanja novog aslbuma Spectre. Iako su i ranije gostovali u Crnoj Gori, ovo je prvi nastup grupe kod nas nakon nastupa u sjevernokorejskom Pjongjangu.