Razgraničenje Crne Gore i Austrije – Dr Cvetko Pavlović

Cvetko Pavlović

Razgraničenje Crne Gore i Austrije – potvrda crnogorske nezavisnosti i suvereniteta


Najvaznije drustveno pitanje danas u Crnoj Gori je pitanje njenog drzavnog subjektiviteta i reafirmacije medjunarodnog priznanja.
Prilika je da se podsjetimo na jedan veoma znacajan istorijski dogadjaj koji upecatljivo dokazuje milenijumsku borbu naroda Crne Gore za ocuvanje svoje drzavne samostalnosti i medjunarodnog priznanja.
Austrijski carski savjetnik i okruzni poglavar u Kotoru, Eduard Grij ostavio nam je dragocjene istorijske podatke o drzavnom razgranicenju mocne carske Austrije i malene Crne Gore, potpisanog 15. jula 1841. godine u svom djelu “Dnevnik o razvoju pregovora suda od kmetstva na Pastrovskoj planini”.
Veoma znacajno naucno istrazivanje o ovom istorijskom dogadjaju ostavio je Jevto Milovic, istrazujuci sacuvana dokumenta u Drzavnom arhivu u Zadru, Biblioteci Arheoloskog muzeja u Splitu, Arhivskom odjeljenju Drzavnog muzeja Cetinje i drugim institucijama. Austrija je drzala Boku Kotorsku i Crnogorsko Primorje do rijeke Zeljeznice, a granica koja se protezala vrhovima primorskih planina, bila je cesto napadana i povrjedjivana kako od strane austrijskih podanika, tako isto i sa crnogorske strane.
Petar II Petrovic Njegos, vladika i gospodar Crne Gore i Brda, bio je svjestan znacaja odrzavanja mira na granici sa Austrijom, sto bi mu omogucilo lakse vodjenje stalne borbe sa drugim mocnim protivnikom sa istocne strane – Turskom.
Njegos, sa bratom od strica Djordjijem Petrovicem, 1. decembra 1836. godine iz Kotora polazi za Rusiju, preko Trsta i Beca.
Prilikom zadrzavanja u Becu, Njegos se sastao sa Klemensom Lotarom Vencelom Meternihom, austrijskim drzavnim kancelarom. Pored ostalog, dogovorili su se da se izvrsi konacno razgranicenje izmedju Austrije i Crne Gore.
Po povratku iz Rusije, Njegos 1837. godine obrazuje crnogorsku komisiju za razgranicenje, a Austrija svoju. Odmah na pocetku rada Komisije, dolazi do prepirki, nesuglasica, pa cak i do oruzane borbe. Crnogorsku vojsku (Crmnicane) predvodio je Djordjije Petrovic a austrijsku potpukovnik Rosbah. Crmnicani razbijaju austrijsku vojsku. Komisija obustavlja rad tokom 1838, 1839. i 1840. godine. Rad nastavlja tek 19. aprila 1841. godine, gdje su se u Kastel Lastvi (Petrovcu) sastali po sest primorskih i sest crnogorskih kmetova. Od strane Komunitadi pastrovske, clanovi komisije bili su: Marko Celovic, Tomo Popov Lazarovic, Bozo Djuranovic, Stanko Milovic, Djuro Vuckovic i Bozo Djurov Bozovic, a crnogorsku komisiju cine: serdar Filip Djuraskovic, pop Vukale Gadja, Markisa Ivanovic, Savo Pericev Petrovic, pop Nikola Kaludjerovic i Pero Markisin Soca.
Razgranicenje je trebalo izvrsiti izmedju Pastrovica koji su pripadali Austriji i crmnickih sela koja su pripadala Crnoj Gori: Utrg, Optocici, Tomici, Brceli, Bukovik i Gluhi Do.
Dugim mucnim sporovima, pregovorima i razgranicenju na terenu prisustvovali su i austrijski clanovi za razgranicenje: Fridrih Oreskovic, Eduard Grij, Milajzen, Gabrijel Ivacic i Ferdinand Saler.
Clanovi austrijske komisije i drugi austrijski cinovnici, dousnici i spijuni razvijaju veoma jaku spijunsku mrezu. “Oni skupljaju sve sto znaju o Njegosu, o najuglednijim crnogorskim licnostima, o raznim strujama u Crnoj Gori i o mnogim nasim i stranim pjesnicima, naucnicima i putopiscima, koji su se u to vrijeme bavili u nasoj zemlji. Sve to brizljivo biljeze i dostavljaju Gubernijalnom predsjednistvu u Zadru.” (Jevto Milovic)
Kakva apsolutna istovjetnost ponasanja sa danasnjim ponasanjem i djelovanjem negatora crnogorske drzavnosti i samobitnosti od strane veceg susjeda i odredjenih cinilaca tzv. medjunarodne zajednice! O tezini i slozenosti ovog drzavnog razgranicenja, Jevto Milovic, na osnovu “Dnevnika” Eduarda Grija pise:
“Za vrijeme poravnjavanja dolazi cesto izmedju njih do krupnih prepirki. Ponekad su spremni da jedan na drugoga potegnu maceve. Zbog toga kmetovi moraju pokazivati izuzetnu prisebnost, strpljenje i uvidjavnost. Ali ipak treba ponekad i silu upotrebiti. U ophodjenju sa svojim podanicima austrijske vlasti su blage. U Crnoj Gori je drzavna vlast iznad svega. Nju svatko mora postovati. Tesko onome, tko se o njene propise ogrijesi. Njegos odmah u pocetku rada naredjuje poglavici crnogorskih kmetova serdaru Filipu Djuraskovicu, da svakoga Crmnicanina, koji ne bi htio da se pokorava odlukama suda od kmetstva, veze u lance i uputi njemu na Cetinje. Sto vise ga ovlascuje i da, po potrebi, strijelja neposlusne Crmnicane, jer on pridaje veliku vaznost razgranicenju s Austrijom ne samo zato, sto Rusija i Austrija to zele, nego narocito zbog toga, sto Austrija tim potezom priznaje stvarno Crnu Goru kao samostalnu zemlju, a ne posmatra je vise, kao sto je to ranije radila, kao sastavni dio Turske Carevine!”
Granica je utvrdjena linijom:Krastavi Kam, Goli Vrh, Glavica, Vrh Krivovrata, Mala Trojica, Nadno Duge Njive, Krs, Mala Prodjo, Nakraj Cerovice, Kraj Rupe, Orasje, Velji Bobov Do, Skrapoce, Glavica od Mlinista, Pod Ubolj, Udno Niklanove Dionice, Krs od Livade, Gola Glavica, Mali Bogumic, Mali Drazmir, Glavica pod Kanjos, Poljica, Gorce Brdo, Kolibe Mila Tomova Zivanovica, Greda vise Krnka, Mijovica Krs, Debeli Brijeg, Ploce vise Bregesne Rupe, Kolibe Nika Markova Djurasica, Udno Grdjena, Glavica od Grdjena, Ilino Brdo, Kameno Guvno, Kraj Boskova Doca, Boskovicev Krs, Vrh spile vise Bogdan njive, Vrh Presjeke, Vrh Golove liti, Divlji Vrh, gdje je “trostruka granica medju Turskom Albanijom, Crnom Gorom i avstrijskim obscestvom Pastrovica”.
Protokol o razgranicenju sacinjen je u Kotoru, 15. jula 1841. godine. U ime Obscestva Pastrovica, protokol su potpisali: Marko Gregovic, sindik, starjesine: Stijepo Perazic, Tomo Sarzenic, Stijepo Gregovic, Ilija Jermenko, Jovo Vukov Perazic, Mitar Sudjic, Jovo Zenovic, Jovo Stankov Micor, Ilija Kaludjerovic, Djuro Kazanegra, Stijepo Divanovic, a od strane crmnickih sela: pop Stefan Djonovic, pop Luka Popovic, Golub Lorovic, pop Savo Scepcevic, Butur (Butor) Vukmanovic, Nikola Vuksanovic, pop Milo Bokan, Mico Perov Vuletic, Stefan Dragov Gvozdenovic i Niko Djurasic. Protokol su potvrdili i protopo Nikola Kaludjerovic, Pero Petrovic, brat vladicin i vladika Crne Gore i Brda Petar Petrovic Njegos. Ovakvi protokoli o razgranicenju bokeskih opstina koje su pripale Austriji i sela u okviru granica Crne Gore potpisali su u Kotoru istog dana. Protokole su potpisali Carsko kraljevski austrijski poglavari i vladika Crne Gore i Brda Petar II Petrovic Njegos.
Da je istorija uciteljica zivota, najbolje potvrdjuje primjer istorije crnogorske drzavnosti.
Od anslusa Crne Gore Srbiji, 1918. godine, manjim ili vecim intezitetom, traje borba za afirmaciju Crne Gore kao suverene, gradjanske, multinacionalne, multikonfesionalne i medjunarodno priznate drzave.
Suverenitet je volja gradjana!
Iznad volje gradjana nema vise vlasti!
Crna Gora ima prirodno, istorijsko i legitimno pravo da bude suverena, medjunarodno priznata drzava kao clanica prosvijecenih i ujedinjenih naroda!

Bar, 18. 11. 2005.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


1 + two =