Izložba je koncipirana kao diskurzivni prostor koji preispituje proizvodnju znanja i istorijskog pamćenja izvan dominantnih narativa uspostavljenih nakon 1989. godine. Kreće se unazad, prema mjestu formiranja kolektiva i njegovim ključnim idejama – raspadu Jugoslavije i posthladnoratovskoj kartografiji – odbacujući pritom teleološka tumačenja tranzicije.
Svaki polaznik škole dobiće primjerak sveske Država kao škola, koja sadrži uvodni tekst kustoskinje izložbe Natalije Vujošević i tekst „Postsocijalizam“ Tomaža Mastnaka, preuzet ljubaznošću L’Internationale (Postsocijalizam). Vujošević predlaže Mastnakov tekst kao navigacionu alatku za kretanje kroz istorijske, političke, ekonomske i ideološke koordinate koje okružuju formiranje NSK State in Time, od prelomne 1989. godine do danas, prateći transformacije koje su oblikovale postjugoslovenski prostor i uslove iz kojih danas gledamo, mislimo i djelujemo.
Uz niz razgovora i predavanja, izložba predstavlja ready-made fotografske serije, dokumentovane performanse i video-radove, dok se dio projekta širi i u javni prostor. Odabrani radovi zauzimaju višestruke pozicije: kao dio opusa, kao aktivni arhiv i kao metodološki okvir. Galerija postaje teritorija NSK države u vremenu, ambasada, škola i mjesto iz kojeg se proizvodi kritička refleksija i politička imaginacija.
Izložbeno tijelo oblikuje se tokom njenog trajanja, koristeći kretanje unazad kako bi kritički promislilo odnose između umjetnosti, politike i istorije, te artikulisalo novu perspektivu na sadašnjost. Izložbeni prostor funkcioniše kao mjesto pregovaranja i istraživanja i orijentacije u kojem se razmatraju pomjerene tačke gledišta i složene geopolitičke koreografije – ostavljajući trajno otvorenim pitanje: vrijeme za novu državu?
Muzej poklanja NSK pasoše za pet prvih polaznika škole!
Država kao škola, program:
1.10.2026 od 18h
Zdenka Badovinac: Granična umjetnost grupe IRWIN
Eda Čufer: Pet pitanja na koja možemo odgovoriti samo zajedno: NSK nakon više od 40 godina
Obilazak izložbe sa umjetnicima
2.10.2026 od 18h
Mihnea Marcan: Predznaci nove države
Borut Vogelnik: Od Neue Slowenische Kunst do Države u vremenu
Miran Mohar: NSK Država u vremenu
22.10.2026 od 18h
Dušan Mandić: Galerija Studentskog kulturnog centra početrkom osamdesetih godina u Ljubljani i njena uloga u osnivanju “civilnog društva”
Inke Arns: To je lijepa zemlja
Andrej Savski: Narativno vođenje kroz izložbu
IRWIN kolektiv je osnovan je u Ljubljani (Slovenija) 1983. godine. Članovi su Dušan Mandić, Miran Mohar, Andrej Savski, Roman Uranjek (1961–2022) i Borut Vogelnik. Projekti grupe u velikoj se mjeri bave istorijom umjetnosti Evrope, sa posebnim fokusom na ambivalentno nasljeđe istorijskih avangardi i njihovih totalitarnih nasljednika, a time i na dijalektiku avangarde i totalitarizma. Pretežno slikarski projekti grupe iz 1980-ih uspostavili su njen jedinstveni vizuelni jezik. Od 1990-ih grupa se usredsređuje na kritičko preispitivanje istorije umjetnosti „zapadnog modernizma“, suprotstavljajući joj „retroavangardu“ fiktivnog „istočnog modernizma“, čija očigledna artificijelnost ukazuje na artificijelnost zapadnih istorijsko-umjetničkih struktura koje i dalje isključuju savremenu istočnoevropsku umjetnost. Projektima Kapital, NSK Embassy Moscow, Transnacionala i East Art Map, grupa je neposredno učestvovala u društvenim i istorijskim procesima tokom decenije koja je redefinisala status umjetnosti u Istočnoj Evropi.
Godine 1984. osnovan je umjetnički kolektiv Neue Slowenische Kunst (NSK), u tadašnjoj Socijalističkoj Republici Sloveniji, u okviru Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Njegovo jezgro činili su IRWIN, muzička grupa Laibach (osnovana 1980), pozorišna grupa Gledališče Sester Scipion Nasice (osnovana 1983, kasnije poznata kao Kozmokinetični Kabinet Noordung) i Novi Kolektivizam (NSK-ov odjel za dizajn). Godine 1992. njegovi članovi zajednički su odlučili da transformišu NSK u NSK Državu u vremenu.
Eda Čufer je dramaturškinja, kustoskinja, spisateljica i profesorka istorije i teorije savremene umjetnosti. Njen istraživački i autorski rad bavi se ideologijama savremene umjetnosti, posebno odnosima političkih i tehnoloških sistema prema sistemima umjetnosti. Godine 1984. bila je jedna od osnivačica umjetničkog kolektiva NSK (Neue Slowenische Kunst) u Ljubljani. Od 2005. do 2020. živjela je u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje je predavala na Maine College of Art. Trenutno radi na knjizi uz podršku Andy Warhol Foundation/Creative Capital.
Zdenka Badovinac je kustoskinja i autorka čiji je rad usmjeren na istorizaciju istočnoevropske umjetnosti, savremene izazove umjetnosti u međunarodnom kontekstu i situirane modele kulturne produkcije. Od 1993. do 2020. bila je direktorka Moderne galerije u Ljubljani, a od 2022. do 2023. Muzeja suvremene umjetnosti u Zagrebu. Inicirala je Arteast 2000+, prvu kolekciju istočnoevropske umjetnosti, osnovanu 2000. godine u Modernoj galeriji, i bila kustoskinja brojnih međunarodnih izložbi. Jedna je od osnivačica konfederacije L’Internationale i bila je predsjednica CIMAM-a od 2010. do 2013. godine. Autorka je knjiga Unannounced Voices: Curatorial Practice and Changing Institutions (2022) i Comradeship: Curating, Art, and Politics in Post-Socialist Europe (2019). Godine 2020. dobila je Nagradu Igor Zabel za kulturu i teoriju.
Mihnea Mircan je kustos i autor čiji se rad bavi odnosima između istorije umjetnosti i savremenosti, sa posebnim interesovanjem za anahronizam, genealogiju, transformaciju i načine na koje umjetnost artikuliše društvene, političke i ekološke krize. Kustos je Fondacije Plan B u Klužu. Doktorirao je kustosku praksu na Univerzitetu Monash u Melburnu. Zajedno sa Helen Hughes uredio je knjigu A Biography of Daphne, u izdanju Spector Books iz Lajpciga.
Dr Inke Arns je kustoskinja i autorka čiji je rad usmjeren na medijsku umjetnost i teoriju, mrežne kulture i umjetnost Istočne Evrope. Od 1993. djeluje na međunarodnoj umjetničkoj sceni, a trenutno je direktorka Kunsthalle Dortmund. Bila je gostujuća profesorka kustoske prakse na Umjetničkoj akademiji u Münsteru (2021–2022) i kustoskinja Paviljona Republike Kosovo na 59. Venecijanskom bijenalu (2022), na kojem je predstavljen umjetnik Jakup Ferri. Među njenim novijim izložbama su Artists & Agents. Performance Art and Secret Service (2019), Was ist Kunst, IRWIN? (2023), Comrade Sun (2024/2025) i INDUSTRIAL: Silk Roads 3000 (2026). Autorka je brojnih tekstova i knjiga o savremenoj i medijskoj umjetnosti i mrežnoj kulturi, među kojima je i Tutorials (Wagenbach, 2024).
Tomaž Mastnak je emeritus direktor istraživanja na Institutu za filozofiju Istraživačkog centra Slovenačke akademije nauka i umjetnosti. Oblasti njegovog istraživanja su politička teorija i istorija društvene i političke misli.
Miran Mohar je slikar, grafički i scenski dizajner koji živi i radi u Ljubljani. Član je umjetničke grupe IRWIN i jedan od osnivača umjetničkog kolektiva NSK (Neue Slowenische Kunst), dizajnerskog studija New Collectivism i pozorišta Scipion Nasice Sisters. Od 2008. je vanredni profesor i rukovodilac Odsjeka za likovnu umjetnost na Akademiji vizuelnih umjetnosti (AVA) u Ljubljani, gdje obavlja i funkciju prodekana. Jedan je od osnivača arhitektonskog pokreta Maja Farol, a od 2001. član je Evropskog kulturnog parlamenta.
Borut Vogelnik je umjetnik koji živi i radi u Ljubljani. Jedan je od osnivača umjetničke grupe IRWIN i umjetničkog kolektiva NSK (Neue Slowenische Kunst). Od osnivanja IRWIN-a 1983. godine učestvuje u svim projektima i izložbama grupe. Redovni je profesor na Akademiji likovnih umjetnosti i dizajna Univerziteta u Ljubljani.
Dušan Mandić je slikar i jedna od ključnih figura slovenačke i jugoslovenske avangardne umjetničke scene. Početkom 1980-ih bio je jedan od protagonista ljubljanske subkulturne i neoavangardne scene, a od 1980. do 1982. vodio je program uticajne Galerije Škuc, doprinoseći njenom pozicioniranju kao važnog prostora alternativne kulture. Bio je među prvim umjetnicima u Sloveniji koji su estetiku uličnih grafita uveli u galerijski prostor. Jedan je od osnivača grupe IRWIN i kolektiva NSK (Neue Slowenische Kunst). Njegov dugogodišnji rad na prikupljanju arhivske građe i vođenju ličnih zapisa objedinjen je u knjizi Slikarjev dnevnik. 1984–1990 (ZRC SAZU, 2026), značajnom svjedočanstvu o formativnom periodu IRWIN-a i NSK-a i umjetničkom, društvenom i političkom kontekstu tadašnje Ljubljane i Jugoslavije.
Andrej Savski je vizuelni umjetnik čija je individualna praksa prvenstveno usmjerena na slikarstvo. Studirao je na Akademiji likovnih umjetnosti u Ljubljani i jedan je od osnivača umjetničke grupe IRWIN (1983) i kolektiva NSK (Neue Slowenische Kunst, 1984). Uporedo sa dugogodišnjim radom u okviru IRWIN-a, razvija samostalnu slikarsku praksu koja je posebno intenzivirana tokom pandemije 2020. godine. Koncipiran kao svojevrsni vizuelni dnevnik, njegov rad se oslanja na medijske slike, istoriju umjetnosti i svakodnevno iskustvo, istražujući sposobnost slike da prolaznim trenucima postojanja i mišljenja dodijeli karakter spomenika — pristup koji opisuje kao „spomenik trenutku“ (monument to the moment)..
Izložbu realizuje MSUCG u saradnji sa Muzejom i galerijama grada Ljubljane i Fakultetom dramskih umjetnosti Cetinje.
Be the first to comment