Samostalna izložba Sabahete Beke Masličić u Umjetničkom paviljonu u Podgorici

U srijedu, 29. oktobra u 19 časova, u Umjetničkom paviljonu u Podgorici, biće otvorena samostalna izložba Sabahete Beke Masličić „RETROSPEKTIVA – 56 godina stvaralaštva“.

Retrospektivna izložba Beke Masličić predstavlja sažeti prikaz dosadašnjeg opusa umjetnice koja svojim likovnim istraživanjima i pedagoškim radom potvrđuje status ugledne ličnosti savremene crnogorske likovne umjetnosti. U pedeset i šest godina dugom stvaralačkom radu, od samog početka svoje slikarske karijere, načinom rada, slikarskim senzibilitetom, idejno i likovno pročišćenim ostvarenjima svrstava se uz umjetnike recentnih ideja i realizacija.

Masličić, Sabaheta Beka, rođena je 1947. godine u Beranama. Završila je Umjetničku školu u Herceg Novom 1966. i PA u Prištini. Studijski je boravila u Cité Internationale des Arts u Parizu (2006). Radila je kao likovni pedagog u Beranama (1966–2010). Ilustrovala je veliki broj knjiga, udžbenika i lektira u izdanju Zavoda za školstvo Crne Gore.  Član je ULUCG-a od 1991.godine.

Postavku čine djela koja se mogu podijeliti u nekoliko tematskih cjelina : pejzaži, mrtve prirode i manje zastupljene figuralne kompozicije.

Izložba će biti otvorena do 11.11.2025.

Retrospektivna izložba Beke Masličić predstavlja sažeti prikaz dosadašnjeg opusa umjetnice koja svojim likovnim istraživanjima i pedagoškim radom potvrđuje status ugledne ličnosti savremene crnogorske likovne umjetnosti. U pedeset i šest godina dugom stvaralačkom radu, od samog početka svoje slikarske karijere, načinom rada, slikarskim senzibilitetom, idejno i likovno pročišćenim ostvarenjima svrstava uz umjetnike recentnih ideja i realizacija.

Postavku čine djela koja se mogu podijeliti u nekoliko tematskih cjelina : pejzaži, mrtve prirode i manje zastupljene figuralne kompozicije. Ipak, pejzaž je dominantna tema u kojoj umjetnica svoje varijacije viđenog ambijenta dočarava formalnim strukturama od lirske apstrakcije do  ekspresionizma.

Pejzaž kao likovna tema jedna je od najdugovječnijih inspiracija u istoriji umjetnosti. Iako nije bio zastupljen u svim razvojnim epohama slikarstva kao samostalna tema upravo je taj motiv omogućio umjetnicima iskaz vlastitih promjena u percepciji stvarnosti. Sabaheta – Beka Masličić pejzaž uzima kao polazište u vlastitom radu, a tokom stvaralačkog procesa vode je tragalačka strast i istraživački nerv koji rezultiraju otkrićem novog polja autentičnih slikarskih vrijednosti. 

Dva su tematska područja unutar kojih Beka istražuje nove mogućnosti izraza. Upijajući svijet oko sebe i pouke koje je tokom školovanja usvojila u čuvenoj Umjetničkoj školi u Herceg Novom, umjetnica se u polju njoj bliskih tema Boke i Polimlja fokusira na traganje kroz stvaralački proces. Istovremeni rad na dva posve različita motiva stvorio je naglašenu dihotomiju u pristupu i realizaciji pojedine teme.

Beka slika dio obale kod Herceg Novog, njoj emocionalno blizak, onako kako ga iskonski osjeća – ekspresivno s mnoštvom boja, kretanja i titraja, otvorenim kompozicijama ispunjenim bogato zasićenim i često reljefno oblikovanim površinama platna. To je svijet lirskih impresija, onih o snovitim pejzažima sa kamenim kućama, baštama i sa čudesnim stablima čempresa, palmi i lovora.

U pejzažima sa motivom Polimlja slika posjeduje drugačiju ritmiku, naglašeniji gest i linearno strukturiranje. Stvarnost je razložena na polja jakih, oštrih kontura ispunjena intenzivnim bojama ujednačenog tonaliteta, skladnih kolorističkih odnosa, uravnotežene kompozicije i naglašene forme.

Po onome što u prvom, fizičkom sloju, ove slike donose, evidentno je delikatno naslojavanje slobodno geometrijski sučeljenih pravougaonih ili pak nepravilnih partija, koje tvore fleksibilni ritam od jedne do druge ivice, sa težnjom da kompletno zasićenje ne gravitira ka centru, već da preraste u sugestiju otvorenosti i, reklo bi se, većeg kontinuuma i beskonačnosti. U hromatskom registru, ili pak tonalitetu gde dominiraju plave i zelene osnove, i ponegdje akcenat crvene, ljubičaste ili žute boje, organizacija se kreće ka slobodno sazdanim konfiguracijama. Prisutna gestualnost, smjeli i široki gest i spontani potez četke elementi su koji grade bogatu i razuđenu formu. Beka Masličić uspješno razvija temeljne pretpostavke svojeg slikarstva: propusnu osnovu slojevitih nanosa boje i diferencirajuću strukturu većih i manjih polja suptilnog kolorističkog sklada kao temelj  impresivnih  sedimentacija.

Uz naglašenu odmjerenost u bojenim sazvučjima Beka pokazuje interes za ljepotu slikarske materije. Njen krajnji cilj je iskaz vlastitog duševnog stanja, mašte, sjećanja, treperenje kreativnog uzbuđenja pred bjelinom platna. Taj unutrašnji nagon i stvaralački čin za ispoljavanjem najplemenitijih ličnih osjećanja čini da magija slike postaje prenosioc tajanstvenih svjedočanstava o spontanom optimizmu kroz iskonsko trajanje svijeta duhovne ljepote.

Dok manji formati obiluju većom koncentracijom raznolikih sadržaja tek naznačavajući nepregledno bogatstvo prirode, pojedine kompozicije su pročišćenije i svedene na nekoliko dominantnih boja ujednačenog gibanja. Spajanje, prožimanje i prelivanje dominantno plavih tonova izmjenjuje se s uplivima pastuoznih nanosa bijele ili žute boje.

Zahvaljujući jedinstvenom tretmanu boje, ovo slikarstvo je zgusnuto u utisku, nadasve lirsko, istovremeno puno unutarnjeg isijavanja, pulsiranja, energije i snage. Koristeći krajnje jednostavne postupke, Beka je ovdje obogatila vlastitu koncepciju slikanog polja, potvrdila svoje jezičke formulacije, poetiku, evokativno-metaforička značenja, maštovitost, otvorenost, nadasve senzibilitet za heterogene spojeve različitih jezičkih činilaca, harmonizaciju divergentnih stilskih i egzekutivnih idioma u slikanom polju. 

Čudesno rasvijetljenim pojedinim partijama gdje svjetlost zrači iz boje, pronađenom elementarnošću oblika, slobodnom, a kontrolisanom strukturom, energijom poteza i raskošnim koloritom, postignut je komplementaran sklad između ličnog, unutrašnjeg doživljaja – raspoloženja i spoljaljnjeg sadržaja – amtosfere. Blaga geometrizacija je sredstvo da se sačuva integritet cjeline, da se odrede planovi u slici koji se potenciraju rasporedom svijetla. Umjetnica zadržava geometrijsku strukturu djela koja je jedinstvena u formalno-stilskom pogledu i sa posebnim senzibilitetom povezuje čulne vrijednosti u doživljaju likovne forme. U njenom stvaralaštvu evidentan je proces stilizacije kada forma na granici predstavnosti preuzima samostalnu ulogu i počinje da se dijeli, kombinuje širi i umnožava. Konstrukciju i geometrizaciju slike, postignutu razmještanjem različitih planova i smišljenim tonskim kontrastom slikarka olakšava treperenjem boje i sukobima valerske igre.

Razvojem linearnog i bojenog sloja slike početna asocijativnost slabi ali  jača utisak dinamizma i energije unutrašnjeg polja slike. Sve se dešava u prostoru čiji se segmenti sukobljavaju ili sadejstvuju kroz često krajnje složene dinamičke odnose. Slike su izvedene adekvatno izabranom tehnikom akrilik i ulje na platnu, stilski dosljednom, vrlo preciznom i čistom zanatsko – tehničkom egzekucijom.

Slike nastale tokom boravka u Parizu neobične su po svojoj elementarnosti i unutrašnjoj zatvorenoj snazi. To je sivo – plava gromada iznijansiranih bojenih površina sa svijetlim i snažnim kolorističkim akcentima što se pojavljuju i daju reski zvuk čitavoj tišini zgusnute mase arhitekture, njihovih obrisa i kontura. Željeni kvalitet je bio ravnoteža, hromatska zvučnost i ritmička preglednost slike.

U mrtvim prirodama Beka slika korpe sa voćem, vrčeve i cvijeće ostvarujući harmoniju ikonografskih elemenata, boje, slikarske materije i svjetlosti. Svakom plodu nara, dunje ili smokve ona daje određenu monumentalnost, naglašavajući  konture pomoću okruglih i dijagonalnih poteza četkicom i na taj način postiže njihovu trodimenzijalnost.

Simboličnim izborom pedeset šest radova za isto toliko godina stvaralaštva iz dosadašnjeg opusa autorke, nastojali smo predstaviti sve razvojne faze kroz koje je umjetnica preispitivala sve ključne elemente svojeg medija uvijek u relaciji sa recentnim umjetničkim, društvenim i kulturološkim kontekstom duha vremena