Završeno  prvo izdanje Festivala ženskog dramskog stvaralaštva „Femisija“

Prvo izdanje Festivala ženskog dramskog stvaralaštva „FEMISIJA“posvećenog afirmaciji ženskog autorskog rada u teatru, održan je u Podgorici u periodu od 28. decembra 2025. do 2. februara 2026. godine.

Tokom više od mjesec dana Festival je realizovao raznovrstan i sadržajno bogat program koji je obuhvatio dramske radionice, predavanja, panel-diskusije, performanse, muzičke programe i izvođenja pozorišnih predstava, okupljajući umjetnice i publiku iz Crne Gore i regiona.

Program je realizovan kroz dvije faze. Prva faza je bila fokusirana na edukativne programe radioničarskog karaktera, usmjerena na mlade autorke.

Drugu fazu festivala činio je centralni i najintenzivniji dio programa, realizovan je u periodu od 30. januara do 2. februara, na više lokacija u Glavnom gradu – u sali DODEST, Biblioteci „Radosav Ljumović“ i prostoru 201 engaging space, čime je FEMISIJA simbolično i prostorno integrisana u gradski kulturni život.

U okviru Festivala održana je i premijera predstave „Krevet od lišća“, dok je publika imala priliku da uživa i u izvođenjima predstava „Prst“, „Safra“ i „Kako postati žena kojoj se sve prašta“, koje u potpunosti ili dominantno nose žensko autorstvo, sa posebnim akcentom na mlade crnogorske autorke, koje će, i ubuduće, biti važna sfera interesovanja ovog festivala.

Festivalski program dodatno je obogaćen predavanjem i performansom čuvene kompozitorke Irene Popović Dragović koja potpisuje muzičko autorstvo za više od 250 teatarskih naslova , kao i nizom drugih pratećih sadržaja koji su otvorili prostor za dijalog između različitih umjetničkih formi.

„Prvo izdanje FEMISIJE pokazalo je da u Podgorici postoji jasna potreba za ovakvim festivalskim formatom. Publika je imala priliku da pogleda predstave čije autorstvo u potpunosti pripada ženama, da učestvuje u razgovorima o savremenim teatarskim praksama, rodnoj ravnopravnosti i društvenoj odgovornosti umjetnosti, kao i da prati muzičke i performativne programe koji su dodatno proširili festivalski okvir. Posebno je zabilježeno veliko interesovanje publike i inicijative da se u narednim izdanjima festival dodatno razvije i proširi i na druge oblasti ženskog stvaralaštva.“ – navode predstavnici organizacionog tima festivala Femisija.

U okviru Festivala po prvi put je uspostavljena i nagrada „Ida Verona“, koja nosi ime pjesnikinje i jedne od prvih dramskih autorki sa ovih prostora, čime FEMISIJA simbolično ispravlja istorijsku nepravdu i vraća u fokus ženske autore koje je kulturna istorija dugo zanemarivala.

„Nagrada „Ida Verona“ ustanovljena je sa ciljem da ispravi dugogodišnju nevidljivost i sistemsko zanemarivanje ženskog dramskog stvaralaštva u istoriji teatra. Noseći ime Ida Verona, pjesnikinje i jedne od prvih dramskih autorki sa ovih prostora, nagrada simbolično vraća na scenu žene čiji su glasovi, rad i doprinos decenijama bili potiskivani ili izbrisani iz kulturnog pamćenja. Ova nagrada nije samo priznanje pojedinačnim umjetnicama, već i čin kulturne odgovornosti, podsjetnik da istorija teatra nije potpuna bez ženskog autorstva. „Ida Verona“ afirmiše kontinuitet ženskog stvaranja, od autorki koje su djelovale u uslovima ograničenja i diskriminacije, do savremenih umjetnica koje danas aktivno oblikuju pozorišnu scenu. Dodjelom nagrade za cjelokupan doprinos i nagrade „Mlade nade“, FEMISIJA istovremeno odaje priznanje onima koje su ostavile trajan trag u teatru i pruža podršku novim generacijama autorki. Na taj način, nagrada „Ida Verona“ postaje prostor susreta prošlosti, sadašnjosti i budućnosti ženskog dramskog stvaralaštva.“ – ističu organizatorke festivala Femisija.

Ove godine, nagrada „Ida Verona“ za cjelokupan doprinos ženskom dramskom stvaralaštvu dodijeljena je istaknutoj kompozitorki Ireni Popović Dragović, dok je nagrada „Ida Verona – Mlade nade“ pripala mladoj rediteljki Minji Novaković, za njen hrabar i istraživački pristup savremenom teatru i novi autorski izraz. Nagrade je uručila sekretarka za kulturu Glavnog grada Podgorice, Lina Lakić.

Organizatori Festivala istakli su da je prvo izdanje FEMISIJE tek početak dugoročnog procesa usmjerenog ka većoj vidljivosti, podršci i valorizaciji ženskog dramskog stvaralaštva u Crnoj Gori i regionu.